ΨΥΧΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ

Η ψυχογενής ανορεξία έχει ως κύρια χαρακτηριστικά την αυτοεπιβαλλόμενη ασιτία, την εκτεταμένη απώλεια βάρους και τη διαστρεβλωμένη εικόνα του ατόμου για το σώμα του

Η ψυχογενής ανορεξία έχει ως κύρια χαρακτηριστικά την αυτοεπιβαλλόμενη ασιτία, την εκτεταμένη απώλεια βάρους και τη διαστρεβλωμένη εικόνα του ατόμου για το σώμα του.

Εμφανίζεται συνήθως στην εφηβεία που, σύμφωνα με τον APA (1994), το 90-95% των ατόμων με Ψ.Α. είναι κορίτσια και γυναίκες χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν εμφανίζεται και στον ανδρικό πληθυσμό. Η έγκαιρη αναγνώριση είναι σημαντική καθώς αν το άτομο δεν ενταχθεί σε θεραπευτικό πρόγραμμα μπορεί να αποβεί μοιραία.

ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ  ΣΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟ ΣΩΜΑ
Έντονος φόβος/εμμονή με την απόκτηση βάρους Εκτεταμένη γυμναστική [ιδίως μετά από κάτι που έφαγε ώστε να το ‘κάψει’] Σημαντική απώλεια βάρους
Εμμονή με την υγιεινή διατροφή, τα λίπη, τις θερμίδες, τους υδατάνθρακες Τελειομανία Αμηνόρροια
Διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος Θέλει να έχει τον έλεγχο Απώλεια τριχών
‘Φωνή’ ανορεξίας Δυσκολία συγκέντρωσης Ξηρότητα δέρματος
Ευερεθιστότητα Απομόνωση-εσωστρέφεια Εύθραυστα νύχια
Εναλλαγή διάθεσης [συναίσθημα ασανσέρ] Μυστικοπάθεια Ναυτία
Άγχος Κρύβει φαγητό [στην τσέπη, σε σακουλάκι, κάτω από το κρεβάτι] Ζάλη, αίσθηση μυϊκής αδυναμίας
Θλίψη/κατάθλιψη Ψέματα σχετικά με το φαγητό/τι και αν έφαγε Δυσκολίες στον ύπνο
Τύψεις και ενοχές μετά το φαγητό Παραλείπει γεύματα Δυσκολίες στην κατάποση
Συχνά σχόλια ότι νιώθει παχύ ‘Παίζει’ με το φαγητό στο πιάτο χωρίς στο τέλος να το τρώει Ουλές ή κάλοι στη ράχη των χεριών
Χαμηλή αυτοεκτίμηση Αποφυγή συγκεκριμένων τροφών [π.χ. υδατάνθρακες] και επιλογή πιο ‘ασφαλών’ Διάβρωση της αδαμαντίνης των δοντιών
Διατροφικές τελετουργίες [π.χ. πολύ αργό μάσημα της τροφής, συγκεκριμένη σειρά των τροφών που θα φάει, ειδική τοποθέτηση αυτών στο πιάτο] Lanugo [χνούδι σε σημεία του σώματος και στο πρόσωπο]
Περίεργοι συνδυασμοί τροφών Υποθερμία, κρύα ή μπλε άκρα [δάχτυλα, πέλματα, χείλη]
Επιλογή λίγων και συγκεκριμένων τροφών που τρώει Υπόταση
Αυξημένη κατανάλωση υγρών Βραδυκαρδία
Άρνηση ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα Καθυστερημένη γαστρική κένωση, φούσκωμα, μετεωρισμός, δυσκοιλιότητα
Άρνηση ότι πεινά Κοιλιακός πόνος
Συχνές δικαιολογίες για να αποφύγει περιστάσεις που συνδέονται με το φαγητό π.χ. οικογενειακά γεύματα Μείωση οστικής μάζας [οστεοπόρωση]
Φορά φαρδιά ρούχα Επιρροή λειτουργίας νεφρών, ήπατος
Προσπαθεί να ικανοποιεί τα ‘θέλω’ των άλλων Απώλεια όρεξης
Συχνή αδιαθεσία
Υπνηλία και ύπνος κυρίως την ημέρα
Μειωμένη ερωτική διάθεση

Για να διαγνωστεί ένα άτομο με τη συγκεκριμένη διαταραχή χρειάζεται να καλύπτει τα εξής κριτήρια:

  1. Άρνηση του ατόμου να διατηρήσει το σωματικό του βάρος στο επίπεδο ή πάνω από το επίπεδο του ελάχιστου φυσιολογικού βάρους για την ηλικία και το ύψος του
  2. Έντονος φόβος του ατόμου ότι θα αυξηθεί το βάρος του ή θα γίνει ‘παχύ’ ακόμα και όταν το βάρος του είναι κάτω από το κανονικό
  3. Διαταραχή στον τρόπο με τον οποίο το άτομο βιώνει το σχήμα ή το βάρος, αυξημένη [αδικαιολόγητη] επίδραση του σχήματος ή του βάρους του σώματος στην αυτοαξιολόγηση, ή άρνηση της σοβαρότητας του υπάρχοντος χαμηλού σωματικού βάρους [πιστεύει ότι το βάρος του είναι υψηλότερο του φυσιολογικούa διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος]
  4. Αμηνόρροια, σε γυναίκες που ήδη έχει εμφανιστεί έμμηνος ρύση, δηλαδή απουσία τουλάχιστον 3 διαδοχικών κύκλων έμμηνου ρύσης [σημειώνεται ως αμηνόρροια όταν η περίοδος της γυναίκας έρχεται μόνο έπειτα από χορήγηση ορμονών π.χ. οιστρογόνων]

 

Περιοριστικός τύπος

Κατά τη διάρκεια του τρέχοντος επεισοδίου Ψ.Α., το άτομο δεν εμφανίζει συχνά/τακτικά υπερφαγικά επεισόδια ή καθαρτική συμπεριφορά [δηλαδή αυτοπροκαλούμενο εμετό, κακή χρήση καθαρτικών, διουρητικών ή ενεμάτων].

Ο περιοριστικός τύπος χαρακτηρίζεται από παρατεταμένη και αυστηρή αποχή από το φαγητό μέσω δίαιτας, νηστείας ή υπερβολικής άσκησης με στόχο την απώλεια βάρους. Τα άτομα που εκδηλώνουν ανορεξία περιοριστικού τύπου είναι συνήθως πιο εσωστρεφή και αρνούνται να παραδεχθούν ότι νιώθουν πείνα και άγχος.

 

Καθαρτικός τύπος / υπερφαγικά επεισόδια

Κατά τη διάρκεια του τρέχοντος επεισοδίου Ψ.Α., το άτομο εμφανίζει συχνά/τακτικά υπερφαγικά επεισόδια ή καθαρτική συμπεριφορά [δηλαδή αυτοπροκαλούμενο εμετό, κακή χρήση καθαρτικών, διουρητικών ή ενεμάτων].

Η καθαρτική συμπεριφορά με στόχο την απώλεια βάρους εκδηλώνεται μετά τα υπερφαγικά επεισόδια ή τη λήψη μικρών ποσοτήτων τροφής. Τα άτομα που εκδηλώνουν ανορεξία καθαρτικού/υπερφαγικού τύπου είναι συνήθως μεγαλύτερης ηλικίας σε σχέση με τα άτομα της ανορεξίας περιοριστικού τύπου – είναι πιο εξωστρεφή, παραδέχονται πως έχουν αυξημένη όρεξη και νιώθουν συχνά άγχος, κατάθλιψη και ενοχές. Είναι πιο πιθανό επίσης, να έχουν θέματα με τον έλεγχο των παρορμήσεων, να κάνουν χρήση και κατάχρηση αλκοόλ και ουσιών, να έχουν μεταβολές στη διάθεση τους και να έχουν ενεργή σεξουαλική ζωή.