Άρθρα του Μήνα

Κάθε ταξιδιώτης ή αθλητής που πρωτοσυναντώ για Mental Training βλέπει και μου μοιράζεται το μπέρδεμα, το σκοτάδι ή τη μαυρίλα μέσα του [ή και έξω του].

Και όμως νιώθω οτι κάτω απο αυτή τη μαύρη σκόνη υπάρχει ένας θησαυρός.. ακόμη και αν ο ίδιος/η ίδια όχι μόνο δεν το βλέπει αλλά δεν πιστεύει στην ύπαρξη του. Πόσο συγκινητικό αλήθεια όταν ο ίδιος/η ίδια τον ανακαλύπτει και αρχίζει να τον αξιοποιεί.

Έναν τέτοιο πολύτιμο θησαυρό θέλω να μοιραστώ μαζί σου, μαζί σας απο μια ταξιδιάρα ψυχή που είχε το θάρρος να ψάξει το φως στα σκοτάδια της -και την καμαρώνω πολύ ! .. μπορεί σε αυτά που θα διαβάσεις να αναγνωρίσεις κάτι απο σενα..

Και που ξέρεις.. αν εκείνη τα κατάφερε .. γιατί όχι και εσύ;; !

«Ίσως επειδή φτάνει το τέλος αυτής της χρονιάς και μυρίζουμε το άρωμα της νέας που πλησιάζει ή ίσως απλώς και μόνο νιώθοντας την ανάγκη, σκέφτηκα να κάνω μια μικρή ανασκόπηση της δικής μου χρονιάς.

Αυτός ο χρόνος ήταν ίσως ο σημαντικότερος της ζωής μου. Αν του έδινα όνομα θα ήταν «δάσκαλος» και αυτό είναι πραγματικά αληθινό. Η ζωή μου πια κυλάει τόσο διαφορετικά . Νιώθω πως περπατάω ταυτόχρονα σε δύο ολότελα διαφορετικούς δρόμους. Σαν να μετράω τα τελευταία χιλιόμετρα του ενός και τα πρώτα παιδικά βήματα του άλλου. Πέφτω πολλές φορές και σκοντάφτω σε λακκούβες του παλιού όμως πιάνομαι από τα στηρίγματα του καινούριου μου κόσμου. Μέτρησα πολλές πληγές και έβγαλα γυαλιά από την ψυχή μου. Όμως γέλασα πολλές φορές , έζησα νέες συγκλονιστικές στιγμές που η αίσθηση τους και μόνο φέρνει δάκρυα χαράς στα μάτια μου. Έκανα τα ματωμένα μου κομμάτια στην άκρη για να χωρέσω περισσότερη αγάπη στην καρδιά μου. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι έμαθα. Έμαθα και μαθαίνω. Μαθαίνω να ζωγραφίζω περισσότερα χαμόγελα στη ζωή μου και στις ζωές των άλλων. Μαθαίνω να ψάχνω μια μικρή σπίθα όταν όλα γύρω φαίνονται σκοτεινά .Μαθαίνω να ψάχνω τις πληγές μου και μετά να τις επουλώνω με αγάπη και πόνο ταυτόχρονα. Μαθαίνω να αγαπώ τον εαυτό μου, να κάνω όνειρα και να πιστεύω σε αυτά με όλη τη δύναμη της ψυχής μου .Μαθαίνω να ψάχνω το θεό σε καθετί. Μαθαίνω τόσα πολλά που δεν μπορώ να απαριθμήσω.

Κάποιες φορές νιώθω σαν να γεννιέμαι ξανά . Αυτή τη φορά όμως δεν θα βρω έναν κόσμο έτοιμο για λογαριασμό μου, αλλά θα φτιάξω μόνη μου έναν δικό μου στα μέτρα μου. Και εκεί ίσως είναι που χάνομαι κάποιες φορές αλλά δεν πειράζει γιατί ξέρω ότι τώρα δεν είμαι μόνη μου. Τώρα εκτός από τον θεό έχω και τον εαυτό μου.

Στα μάτια μου ανεβαίνουν δάκρυα από ευγνωμοσύνη για όσα πέρασαν και για όσα έρχονται, γιατί είναι τόσο όμορφη η σκέψη πως οι καλύτερες μέρες της ζωής μας δεν έχουν έρθει ακόμα.

365 νέες μέρες..365 νέες ευκαιρίες…

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!»

 

Να θυμάσαι οτι πίσω απο κάθε σκοτάδι υπάρχει φως..

Αρκεί να βρεις τον κατάλληλο άνθρωπο που θα σε βοηθήσει να προπονήσεις το μυαλό σου να το δει αλλιώς!

Ακούω αυτές τις μέρες πολλές ευχές για τη νέα χρονιά.. και πολλοί περιμένουν [αντι να κάνουν κάτι για αυτό] να πιάσουν οι ευχές για να είναι αυτή η χρονιά τους καλή.

Και τι να κάνω; μπορεί να σκεφτείς.

Θα σου πω μερικά που κάνω εγώ..
* σταμάτα να πιστεύεις όλα όσα σκέφτεσαι, τις περισσότερες φορές είναι μόνο σκέψεις ντυμένες με πολύ φόβο
* να είσαι ευγνώμων για όλα όσα είσαι ή έχεις καταφέρει [ναι και τα πολύ μικρά] και για τις στιγμές που ζεις
* ζήσε την κάθε στιγμή στο εδώ και τώρα [mindfulness] χωρίς να σκέφτεσαι τι δεν θα έπρεπε να είχε γίνει στο παρελθόν (δεν μπορείς να το αλλάξεις) και τι μπορεί να συμβεί στο μέλλον (δεν μπορείς να το ελέγξεις)
* συγχώρεσε τον εαυτό σου και τους άλλους που σε πλήγωσαν όχι γιατί το αξίζουν αλλά γιατί εσύ αξίζεις να ζεις με ηρεμία το παρόν σου
* ποτέ δεν είναι αργά να κυνηγήσεις ένα όνειρο σου αρκεί να είσαι αποφασισμένος να γκρεμίσεις τοίχους που μπορεί να βρεθούν στο δρόμο σου
* διεκδίκησε να έχεις κοντά σου ανθρώπους που σ’αγαπάνε για αυτό που είσαι και όχι με τους τοξικούς που σου υπενθυμίζουν συνέχεια ποιος δεν είσαι ή τι δεν έχεις καταφέρει.

 

Να είναι το 2016 η πρώτη απο τις καλύτερες χρονιές μας,

στο μυαλό μας είναι !

Πλησιάζουν οι γιορτές των Χριστουγέννων.
Για τα περισσότερα παιδιά αποτελεί μια ευχάριστη προσμονή για να πάρουν το δώρο που τόσο επιθυμούν (παιχνίδι, ρούχο, ταξίδι π.χ. Disneyland).

Οι ενήλικες, επίσης, ως μεγάλα παιδιά περιμένουν για δώρο από τις γιορτές μια αλλαγή είτε σε προσωπικό είτε σε επαγγελματικό επίπεδο. Δίνεται γενικά η εντύπωση πως αυτές τις γιορτινές μέρες κάτι σημαντικό θα συμβεί και όλοι προετοιμάζονται για αυτό. Από εμάς τους ίδιους που φοράμε τα πιο ωραία μας ρούχα μέχρι και τα σπίτια που στολίζονται στο κλίμα των ημερών.

Αυτή η αίσθηση (ευχάριστης αναμονής των γιορτών) όμως ισχύει για όλους τους ανθρώπους;
Αρκετοί υποστηρίζουν πως περιμένουν με αγωνία όχι να έρθουν αλλά να περάσουν αυτές οι μέρες καθώς τους αφήνουν μια ‘πικρή’ γεύση βιώνοντας την «κατάθλιψη των Χριστουγέννων», όπως αναφέρουν. Αρκετές μελέτες και στοιχεία από κέντρα ψυχολογικής υποστήριξης επιβεβαιώνουν ότι την περίοδο των γιορτών παρατηρείται αύξηση στον αριθμό και στη σοβαρότητα των ατόμων που παρουσιάζουν αυτή την καταθλιπτική διάθεση παρόλο που αυτή η μορφή κατάθλιψης δε συγκαταλέγεται στο DSM-IV (διαγνωστικό εγχειρίδιο ψυχικών διαταραχών) ως ξεχωριστή διαταραχή.
Αναμνήσεις του παρελθόντος με αγαπημένα πρόσωπα που δεν είναι στη ζωή ή έχουν απομακρυνθεί από την οικογενειακή στέγη, διαζύγιο/χωρισμός, υψηλές προσδοκίες (επηρεασμένες ή μη από τα Μ.Μ.Ε.) που δεν μπορούν να εκπληρωθούν, υπερδραστηριοποίηση (ψώνια, πάρτι) που προσπαθεί να εναρμονιστεί με οικογενειακές και όχι μόνο υποχρεώσεις οδηγούν ενδεχομένως σε καταθλιπτική διάθεση. Αυτή εκδηλώνεται με έντονους πονοκεφάλους ή ημικρανίες, διαταραχές ύπνου, υπερκατανάλωση φαγητού και αλκοόλ ή κυκλοθυμία.

Μπορεί άραγε να αλλάξει αυτή η αρνητική διάθεση; Η απάντηση βρίσκεται σε όσα προαναφέρθηκαν, αν προσπαθήσουμε να τα δούμε από άλλη οπτική.

  • Τροποποιείστε τις προσδοκίες σας
    Δεν είναι υποχρεωτικό να περάσουμε καλά επειδή είναι Χριστούγεννα. Σε περίπτωση που δεν σας εκφράζουν ακολουθήστε τις δικές σας επιθυμίες. Ακόμη και αν χρειάζεται να παρευρεθείτε σε οικογενειακές/φιλικές συνεστιάσεις βάλτε όρια και προσδιορίστε εκ των προτέρων πόσο χρόνο θέλετε να αφιερώσετε σε αυτές. Οργανώστε δηλαδή το χρόνο σας με βάση τις ανάγκες σας ώστε να περιορίσετε την πίεση, το άγχος και το θυμό. Από την άλλη πλευρά αν δεν είστε καλεσμένος σε μια τέτοια περίσταση και αυτό σας στεναχωρεί γίνετε εσείς ο οικοδεσπότης και καλέστε άτομα. Εναλλακτικά μπορείτε να συμμετέχετε σε εορταστικές εκδηλώσεις ιδρυμάτων, γηροκομείων ή απλά να προσφέρετε με το δικό σας τρόπο σε αυτά.
  • Αγοράστε ΣΤΙΓΜΕΣ και όχι «αντικείμενα» 
    Αποφορτιστείτε από την παγίδα του καταναλωτισμού, δεν χρειάζεται να ξοδέψετε πολλά για να περάσετε καλά. Σημασία έχει η ποιότητα αυτών των στιγμών και η επαφή με τα αγαπημένα σας πρόσωπα. Προτιμήστε τις αγκαλιές με τα αγαπημένα σας πρόσωπα παρά να είστε αγκαλιά συνεχώς με «πρέπει», υποχρεώσεις, λίστες και κούραση.
  • Επενδύστε χρόνο να φτιάξετε πολλές αναμνήσεις παρά χρόνο για να φτιάξετε πολλά γλυκά ή να καθαρίσετε το σπίτι σας
  • Αφιερώστε χρόνο στον εαυτό σας Κάνετε χώρο για τον εαυτό σας και μην τον αφήνετε τελευταίο σε προτεραιότητα [όπως ίσως κάνετε συνήθως]. Επιλέξτε ό,τι μπορεί να δηλώνει οτι φροντίζετε τον εαυτό σας [χαλάρωση, διάβασμα, μουσική, άσκηση, παρέα με φίλους) και σας κάνεις να νιώθετε σημαντικοί.
  • Νοσταλγία/αναπόληση
    Υπάρχει και η ομάδα των ατόμων που αυτές τις μέρες βιώνει πιο έντονα την απουσία των αγαπημένων ανθρώπων. Μένοντας ωστόσο στο παρελθόν δεν ζούμε το παρόν. Σαφώς και οι αγαπημένοι σας άνθρωποι που δεν είναι πλέον μαζί σας κατέχουν συγκεκριμένη θέση στην καρδιά και στη ζωή σας. Κοιτάξτε όμως γύρω σας, υπάρχουν και άλλοι άνθρωποι που σας αγαπάνε και μπορείτε να βασιστείτε σε αυτούς. Ωστόσο, αν βιώνετε κάποια πρόσφατη απώλεια/αποχωρισμό μην πιέζετε τον εαυτό σας να δείχνει χαρούμενος. Το πένθος είναι και φυσιολογικό και αποδεκτό. Αν νιώθετε την ανάγκη μιλήστε για αυτό.

Σε περίπτωση που αυτή η καταθλιπτική διάθεση παραμένει μη διστάσετε να ζητήσετε τη βοήθεια ενός ειδικού.

Ακόμη και αν για αρκετούς η περίοδος των Χριστουγέννων μεγεθύνει απραγματοποίητα όνειρα, χαμένες ευκαιρίες ή λάθη του παρελθόντος είναι βοηθητικό να τα αποδεχθείτε, να τα επεξεργαστείτε και να τα αφήσετε πίσω (να προσπαθήστε τουλάχιστον).

Ίσως τελικά το πνεύμα των Χριστουγέννων δεν αφορά τα ωραία «δώρα» που φέρνει ο Αϊ-Βασίλης αλλά τη δύναμη της αγάπης που μπορεί να ξεπεράσει αρκετές αντιξοότητες.

Και υπάρχουν κάτι στιγμές ..

που βλέπεις τη ζωή των άλλων και ενοχλείσαι ή θυμώνεις που δεν είναι έτσι και η δική σου ..

που σκέφτεται πόσο αλλιώς θα ήθελες να ήταν η ζωή σου ή πόσα άλλα θα έκανες «αν [..] τότε […]» του τύπου «αν είχα λιγότερα κιλά τότε θα ήμουν ευτυχισμένη», «αν είχα περισσότερο θάρρος τότε θα διεκδικούσα μια καλύτερη δουλειά/σχέση κλπ», «αν είχα περισσότερο χρόνο τότε θα πήγαινα να μάθω χορό, να γυμναστώ, να φροντίσω τη διατροφή μου, να βγω με φίλους, να περάσω περισσότερο χρόνο με τον σύντροφο ή την οικογένεια μου».

Και περνάνε οι μέρες, οι μήνες, τα χρόνια.. «Αν ήσουν 20,30,40 χρόνια μεγαλύτερος πώς θα ένιωθες που δεν έκανες κάτι απο αυτά;»

Κάθισε, ξανασκέψου [με τη ματιά του NLP] και γράψε σε ένα χαρτί,, ναι επιμένω γράψε σε ένα χαρτί [θα εντυπωσιαστείς όταν τα δεις γραμμένα]

α) για ποιο λόγο δεν είναι τώρα η ζωή σου έτσι όπως τη θέλεις ή την ονειρεύεσαι;

β) τι έχεις κάνει για να αλλάξεις αυτό που ζεις που δεν σου αρέσει ή το βαριέσαι;

Συνήθως παραπονιόμαστε, μιζεριάζουμε, γκρινιάζουμε ή απογοητευόμαστε χωρίς να έχουμε κάνει κάτι ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΑ για να το αλλάξουμε ή να φέρουμε πιο κοντά μας αυτό που θέλουμε να ζήσουμε. Και επισημαίνω το συστηματικά γιατί συνήθως κάνουμε κάτι για λίγες μέρες ή ώρες και περιμένουμε άμεσα να αλλάξει και εφόσον δεν γίνει επιστρέφουμε στην αρχική θέση της γκρίνιας και της απογοήτευσης.

Οι περισσότεροι περιμένουμε τον Ιανουάριο να κάνουμε νέα πράγματα ή αλλαγές στη ζωή μας. Για μενα ο μήνας αυτός είναι ο Νοέμβρης που ξεκινάω την προπόνηση [με τα πιο ‘μεγάλα’] οπότε ο Σεπτέμβρης είναι ο μήνας προθέρμανσης [‘με τα πιο μικρά’] .. Μια ιδέα απο την προθέρμανση μου

1. Να κάνεις κάτι που θέλεις έστω και το πιο μικρό, να αποκτήσεις μια νέα καλή συνήθεια, να; ξεκινήσεις κάτι που το θέλεις τόσο καιρό

για παράδειγμα το βράδυ πριν κοιμηθώ να σκέφτομαι ένα θετικό που έχει συμβεί στη μέρα μου και με έκανε χαρούμενο, να κάνω ένα διάλειμμα στη μέρα μου και να στείλω ένα μήνυμα σε αυτούς που αγαπώ, να τρώω πρωινό με ηρεμία ή ακούγοντας μουσική, να φροντίσω το σώμα μου με οποιοδήποτε τρόπο τουλάχιστον για 30 λεπτά την ημέρα, να κλείνω το κινητό ή να αποσυνδέομαι απο το διαδίκτυο μετά τις 10 το βράδυ και το χρόνο αυτό να τον αφιερώνω σε μενα, στη σχέση μου, στην οικογένεια μου.

2. Να σταματήσεις να κάνεις κάτι που σε κουράζει ή σου είναι τοξικό

για παράδειγμα να λες ναι σε όλους και να κάνεις όλα τα χατίρια απο φόβο μην πούνε κάτι αρνητικό για σενα, να σχολιάζεις αρνητικά τους γύρω σου ή τους κοντινούς σου ανθρώπους, να βγαίνεις με άτομα που σου μεταφέρουν πολύ αρνητικά συναισθήματα ή σου ρουφάνε ενέργεια [φίλοι βαμπίρ τους λέω εγώ], να τρως το βράδυ χωρίς να πεινάς μπροστά στην τηλεόραση, να ξεκινάς τη μέρα σου με αρνητική ενέργεια ή διάθεση, να έχεις για πρώτη σκέψη σε ό,τι σου λένε ή γίνεται την αρνητική.  

Εσύ τι επιλέγεις να κάνεις και τι επιλέγεις να σταματήσεις απο σήμερα κιόλας;;

p.s. Έμπνευση η μικρού μήκους ταινία του σκηνοθέτη Κώστα Καρύδα που γυρίστηκε στη Θεσσαλονίκη και πήρε βραβείο στο φεστιβάλ Mofilm στο Λονδίνο.

«Ξύπνα».. Για να αρχίζεις να ζεις την κάθε σου στιγμή και να απολαμβάνεις απο τώρα τα πιο μικρά και απλά στη ζωή σου χωρίς να αναπολείς αργότερα όλα όσα δεν έκανες. Άλλωστε καλύτερα να μετανιώσεις για κάτι που έκανες παρά για κάτι που δεν έκανες.

Καλό μας μήνα με πολλά ξυπνήματα !

– – foto γεφύρι του Αζίζ Αγά, Γρεβενά – –

ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Ένα παραμύθι συνεισφέρει σημαντικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας των παιδιών.
Πόσες φορές μας ζήτησε ένα παιδάκι να του διαβάσουμε ένα παραμύθι είτε (συνήθως) για να κοιμηθεί είτε για να περάσει πιο ευχάριστα η ώρα του. Πόσες από αυτές τις φορές το κάνατε πραγματικά με την ψυχή σας ή από υποχρέωση καθώς ήσασταν πολύ κουρασμένοι από τη δουλειά σας; Ή μήπως παρατηρήσατε ότι κατά τη διάρκεια που το διαβάζατε σας άρεσε και εσάς εξίσου τόσο παραμύθι όσο και όλη η ατμόσφαιρα που δημιουργείται;

Η πολιτιστική κληρονομιά κάθε κοινωνίας περιλαμβάνει μύθους και παραμύθια, φανταστικές ιστορίες συνδεδεμένες με συμβολισμούς και ηθικά διδάγματα. Από ψυχολογική σκοπιά ο πρώτος που συνέδεσε τα παραμύθια με τα όνειρα ήταν ο Freud. Υποστήριζε ότι τα παραμύθια εκφράζουν ασυνείδητες εσωτερικές συγκρούσεις, φόβους, απαγορευμένες επιθυμίες στηριζόμενος στο γεγονός ότι οι εικόνες που βλέπουμε στα όνειρα είναι σχεδόν ίδιες με τις εικόνες των παραμυθιών. Ο Jung (ορόσημο η δουλειά του στην επεξήγηση των μύθων και παραμυθιών) προχώρησε αυτό το σκεπτικό δίνοντας όμως έμφαση στο ‘συλλογικό ασυνείδητο’ ότι δηλαδή τα παραμύθια συμβολίζουν όλες εκείνες τις ιδέες και τις αξίες που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά (όπως κύκλος ζωής) και ισχύουν για όλους.

Ένα παραμύθι:
–    Ανακινεί φαντασία και συναισθήματα
–    Συνιστά πηγή χαράς, διασκέδασης
–    Εκφράζει επιθυμίες
–    Προσπαθεί να εξηγήσει το ανεξήγητο
– Αναπτύσσει και ενισχύει την κριτική σκέψη – θέτει προβληματισμούς
–   Μας φέρνει πιο κοντά σε αυτό που φαίνεται μακρινό και απλησίαστο
–   Δίνει ελπίδα – μια πιο αισιόδοξη (προ)οπτική του κόσμου
– Γενικότερα ένα παραμύθι συνεισφέρει σημαντικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας των παιδιών.
Είναι ενδιαφέρον και βοηθητικό η αφήγηση να γίνεται με τρόπο θεατρικό σαν να δίνουμε μια παράσταση με χρωματισμό φωνής, κινήσεις, εκφράσεις προσώπου.

Προτρέψτε και το παιδί να εμπλακεί σε αυτό (κουκλοθέατρο, ζωγραφική, ρόλοι) και  ακούστε αυτά που έχει να σας πει. Αποφύγετε να αφαιρέσετε τμήματα του παραμυθιού που κάνουν αναφορά σε κακούς χαρακτήρες γιατί έτσι του αφαιρείτε τη δυνατότητα να δει την πραγματική ζωή και να διαχειριστεί τους φόβους του. Η ανάγκη και επιθυμία για έναν άλλο παραμυθένιο κόσμο (που μέσα σε αυτόν μπορώ να διαπραγματευτώ καλύτερα αυτό που νιώθω) αντικατοπτρίζεται επίσης στις περιπτώσεις που μαζί με το παιδί καταφέρνετε και δημιουργείτε το δικό σας παραμύθι. Τα παραμύθια δεν έχουν όριο ηλικίας αρκεί ο φανταστικός παραμυθόκοσμος να μη γίνει η καθημερινότητα του ενήλικα.

Η διαφορά με τους μικρούς και τους μεγάλους είναι ότι τα μικρά παιδιά ζούνε με ένταση το παραμύθι έτσι όπως το ακούνε ενώ οι μεγάλοι προσπαθούν να το αλλάξουν και να το φέρουν πιο κοντά στα ‘πρέπει’ τους.

ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Η διάθεση επηρεάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας.

Η διάθεση μας επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που όταν δεν είμαστε καλά αναζητούμε τρόπους που θα μας βοηθήσουν να νιώσουμε καλύτερα.

Τα τελευταία χρόνια όλο και πιο συχνά βρίσκεται σε περίοπτη θέση η μνήμη και οι λειτουργίες της οι οποίες έχουν καταλυτικό ρόλο στη ζωή μας. Τον σημαντικό αυτό ρόλο τον αντιλαμβανόμαστε από τις πιο απλές περιπτώσεις στην καθημερινότητα που ξεχνάμε πληροφορίες ή γεγονότα μέχρι εκείνες που παρουσιάζονται κενά μνήμης λόγω οργανικών (όπως, επιληψία) ή περιβαλλοντικών παραγόντων (όπως, ατύχημα με αυτοκίνητο ή σε σκι, χτύπημα στο κεφάλι και κρανιοεγκεφαλική κάκωση).

Ποια η σχέση ανάμεσα στην ψυχική διάθεση και στη μνήμη και πιο συγκεκριμένα στην επεξεργασία και πρόσληψη πληροφοριών από το περιβάλλον που συνδέεται με την ορθή κρίση και τη λήψη αποφάσεων; Η διάθεση επηρεάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας, όταν είμαστε χαρούμενοι για παράδειγμα τα βλέπουμε όλα πιο θετικά ακόμα και τα αρνητικά (σε αυτή την περίπτωση τα αρνητικά θεωρούνται απλά λιγότερο θετικά).

Σε έρευνα που έγινε στο πανεπιστήμιο του Τορόντο άτομα υποβλήθηκαν σε διαδικασία πρόκλησης καλής και κακής διάθεσης για διερεύνηση της επίπτωσής της στην επεξεργασία και διατήρηση πληροφοριών. Φάνηκε ότι τα άτομα στην ομάδα που έβλεπαν περιεχόμενο που τους δημιουργούσε καλή διάθεση θυμόταν περισσότερες πληροφορίες σε σύγκριση με τα άτομα της ομάδας για την πρόκληση κακής διάθεσης. Ο οπτικός φλοιός των ατόμων που έχουν καλή διάθεση, όπως οι ερευνητές επεσήμαναν, ενισχύει τη διατήρηση πληροφοριών από το περιβάλλον σε αντίθεση με αυτόν των ατόμων με κακή διάθεση που περιορίζεται σε κάποιες πληροφορίες (tunel vision) αγνοώντας τις υπόλοιπες.

Τα δεδομένα αυτά είναι ενδεικτικά επισημαίνοντας το ρόλο της καλής διάθεσης στην πρόσληψη και επεξεργασία πληροφοριών από το περιβάλλον. Ωστόσο, η καλή διάθεση μπορεί να μην έχει τόσο θετικές επιπτώσεις, όπως πιστεύαμε, όταν απαιτείται συγκέντρωση όπως για παράδειγμα στον εργασιακό χώρο ή στο χειρισμό μηχανημάτων. Αυτό που τονίζεται σε πρόσφατες έρευνες είναι ότι η κακή διάθεση βοηθά στη συγκέντρωση και κατ’ επέκταση στη μεγαλύτερη αποδοτικότητα του ατόμου. Μπορεί να ακούγεται οξύμωρο καθώς οι περισσότεροι έχουν συνδέσει την αρνητική διάθεση με δυσάρεστες επιπτώσεις ωστόσο ενδέχεται να επηρεάζει θετικά το άτομο βελτιώνοντας την κριτική του ικανότητα και τη μνήμη. Στα συμπεράσματα αυτά κατέληξε η έρευνα στο πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας με επικεφαλής τον καθηγητή Ψυχολογίας J. Forgas ο οποίος δίνει μια άλλη διάσταση στη σχέση (αρνητικής) διάθεσης και μνήμης. Ο ίδιος προσθέτει στο Autralian Science τη συνεισφορά της θετικής διάθεσης καθώς «ενισχύει τη δημιουργικότητα, την ευελιξία, τη συνεργασία και τη διέξοδο σε πνευματικές αναζητήσεις» ενώ για την αρνητική διάθεση τονίζει ότι «πυροδοτεί μια πιο κριτική ματιά καθώς και ενδελεχή παρατήρηση, εξέταση και αξιολόγηση του περιβάλλοντος».

Η έρευνα που έγινε σε φοιτητές στο πανεπιστήμιο του Μισούρι επιβεβαιώνει τη μελέτη του Forgas καθώς φάνηκε ότι η μνήμη λειτουργεί αντιστρόφως ανάλογα με την καλή διάθεση δηλαδή όταν είμαστε σε καλή διάθεση δυσκολευόμαστε να αποθηκεύσουμε νέες πληροφορίες. Οι συμμετέχοντες (αφού χωρίστηκαν σε δυο ομάδες) καλούνταν να δούνε ένα βίντεο. Η πρώτη ομάδα απόσπασμα μιας κωμωδίας και η δεύτερη κάτι σχετικό με την τοποθέτηση δαπέδων. Στο τέλος της προβολής του βίντεο η πρώτη ομάδα ανέφερε πιο θετική διάθεση από τη δεύτερη. Τους ζητήθηκε έπειτα να θυμηθούν κάποιους αριθμούς (για την ακρίβεια τους έξι τελευταίους) που άκουγαν μέσω ακουστικών. Τα άτομα της δεύτερης ομάδας τα πήγαν πολύ καλύτερα από αυτούς της πρώτης ομάδας. Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν την αρνητική επίπτωση της θετικής διάθεσης στη μνήμη, ειδικότερα στη βραχύχρονη μνήμη κάτι που εξηγεί τη δυσκολία των ατόμων να θυμηθούν ονόματα ή τηλέφωνα που τους έχουν πει την ώρα που διασκεδάζουν, όπως τόνισε η αρμόδια ερευνήτρια E. Martin.

Τα δεδομένα σαφώς χρειάζονται μια προσεκτική ματιά ωστόσο φαίνεται ότι παρόλο που θεωρούμε ότι γνωρίζουμε αρκετά για τη σχέση εγκεφάλου, μνήμης και διάθεσης έχουμε ακόμα πολλά να μάθουμε.

«Τα περισσότερα βράδια δεν μπορούσα να κοιμηθώ καλά, έβλεπα εφιάλτες και ξυπνούσα ιδρωμένος ..σκεφτόμουν την επόμενη μέρα και πώς μπορώ να το αποφύγω. Ισχυριζόμουν ότι δεν έχω διαβάσει καλά και γράφουμε τεστ, πόνο στην κοιλιά, έτριβα το θερμόμετρο για να δείξει ότι έχω πυρετό αλλά η ανακούφιση ήταν προσωρινή. Την επόμενη μέρα (και τη νύχτα) οι ίδιες ανησυχίες και σκέψεις με συντρόφευαν. Έτρωγα πρωινό σκυμμένος πάνω από το μπολ με τα δημητριακά κάνοντας κύκλους στο κέντρο του ξανά και ξανά. Κάπως έτσι ένιωθα και εγώ – να με έχουν βάλει στο κέντρο και να γελάνε μαζί μου.

Ήμουν ο σπασίκλας, το φυτό με τα ‘ματομπούκαλα’, όπως έλεγαν (και άλλες βρισιές), που αντί για αγκαλιές και χτυπήματα στην πλάτη (όπως κάνουν οι φίλοι μεταξύ τους) εγώ δεχόμουν πισώπλατες μπουνιές, κλωτσιές, σφαλιάρες στο σβέρκο, τρικλοποδιές, τσιμπήματα μέχρι και τσίχλες κολλημένες στα μαλλιά μου ή χαρτάκια στην πλάτη που να λένε ‘ρίξε μου σφαλιάρα’. Η ειρωνεία είναι ότι δεν ήμουν ο πολύ καλός μαθητής καθώς λόγω των πειραγμάτων δεν μπορούσα να παρακολουθήσω το μάθημα ή αναγκαζόμουν να βγαίνω συχνά έξω από την αίθουσα μ την πρόφαση για επίσκεψη στην τουαλέτα για να μην ακούω τα σχόλια τους. Μετρούσα το κάθε λεπτό για να επιστρέψω σπίτι αλλά και εκεί προσπαθούσα να περάσω απαρατήρητος για να μην καταλάβουν κάτι οι γονείς μου.

Όταν κάποια στιγμή ο μπαμπάς μου είδε μια μελανιά στο χέρι – τότε αναγκάστηκα να του πω πολύ λίγα πράγματα για αυτό που ζούσα – η απάντηση του ήταν ‘ξύλο αυτοί, ξύλο και εσύ’. Την επόμενη μέρα είχε φέρει ένα σάκο του μποξ για να προπονούμαι γιατί έτσι κάνουν οι άντρες. Ήθελα όμως τόσο να του πω ότι μόνο έτσι δεν κάνουν και όσο ξύλο έχω φάει τόση αγάπη θέλω να δώσω. Απέφευγα αυτές τις συναντήσεις με το μπαμπά και κλεινόμουν σπίτι για να μη με συναντήσουν και οι άλλοι έξω τυχαία. Ήθελα με κάποιο μαγικό ίσως τρόπο να τελειώσει όλο αυτό το μαρτύριο αλλά ούτε κάποιοι συμμαθητές που έβλεπαν το σκηνικό μίλησαν στη δασκάλα ή προσπάθησαν να το σταματήσουν.. Και όταν μεγαλώσαμε και βρήκα το θάρρος να τους ρωτήσω γιατί μου το έκαναν αυτό η απάντησή τους ήταν ‘απλά για να γελάσουμε δεν πιστεύαμε ότι σε ενοχλούσε τόσο’».

Στα λόγια του Χ. ίσως αρκετοί βλέπουν τη δική τους ιστορία – γνωστή ως εκφοβισμός (bullying) – ξυπνώντας αντίστοιχα συναισθήματα. Σε αυτή την ιστορία εμπλέκονται θύτες και θύματα. Θύτης μπορεί να είναι οποιοδήποτε άτομο και θύμα όποιο άτομο διαφέρει ή θεωρούν οι θύτες ότι διαφέρει στα μάτια τους λόγω εξωτερικής εμφάνισης, θρησκείας, χώρας, σεξουαλικού προσανατολισμού. Ο εκφοβισμός αφορά κάθε εμπρόθετη ενέργεια από ένα άτομο ή μια ομάδα ατόμων προς ένα άλλο άτομο με σκοπό να το πληγώσει, να το βλάψει, να το τρομοκρατήσει ή να το απειλήσει και παίρνει τις εξής μορφές:

α) σωματικός : οποιαδήποτε ενέργεια έχει ως αποδέκτη το σώμα του θύτη όπως αναφέρθηκε και προηγούμενα δηλαδή κλωτσιές, μπουνιές, τράβηγμα μαλλιών

β) λεκτικός : βρισιές, διάδοση ψευδών φημών, πειράγματα, προσβλητικές εκφράσεις, παρατσούκλια, απειλές

γ) συναισθηματικός : δημιουργία αισθήματος φόβου, ψευδείς φήμες και απομόνωση ατόμου από τους συμμαθητές, καταστροφή προσωπικών του αντικειμένων, εκβιασμός για χρήματα ή προσωπικά αντικείμενα

δ) ηλεκτρονικός (cyberbullying): η πιο πρόσφατη μορφή μέσω της χρήσης της τεχνολογίας όπως, απειλητικά η προσβλητικά μηνύματα μέσω κινητών τηλεφώνων, ηλεκτρονικών υπολογιστών (ηλεκτρονική αλληλογραφία – mail, chat rooms, σελίδες κοινωνικής δικτύωσης -facebook, twitter) ή βιντεοσκόπησης υλικού και διοχέτευσής του στα ηλεκτρονικά μέσα

Πώς μπορούμε να καταλάβουμε ότι το παιδί είναι θύμα εκφοβισμού [ενδείξεις]

– άστατος ύπνος, εφιάλτες

– νυχτερινή ενούρηση

– φαίνεται κλαμένο με πεσμένη διάθεση

– ευερέθιστο, επιθετικό, ανήσυχο, απομονωμένο

– αυτοκτονικές ή αυτοκαταστροφικές τάσεις ή συμπεριφορές

– διαταραχές διατροφής, αλλαγή σε διατροφικές συνήθειες ή μειωμένη διάθεση για φαγητό

– για αποφυγή του σχολείου επιστρατεύει δικαιολογίες και σωματικά συμπτώματα (πονοκέφαλος, πυρετός)

– μειωμένη επίδοση, συχνές απουσίες και άρνηση για το σχολείο

– πιθανές μελανιές, χτυπήματα στο σώμα του ή επιστρέφει με σκισμένα ρούχα

– ζητά επίμονα κάποιον γονέα να τον συνοδεύσει στο σχολείο ή αν πηγαίνει μόνο αλλάζει συνεχώς διαδρομές

– δεν έχει ή λέει πως χάνει τα χρήματα ή και ζητάει συνεχώς χρήματα (πιθανόν να τα δώσει στο θύτη που τον εκβιάζει)

– ενδεχόμενη απώλεια και του κινητού του

– στις τέσσερις τελευταίες περιπτώσεις το παιδί δεν δίνει πειστικές εξηγήσεις

Τι μπορεί να κάνει το παιδί για να το σταματήσει και τι να αποφεύγει

Είναι βοηθητικό:

  • να σκέφτεσαι ότι δεν φταις εσύ – μη μαλώνεις τον εαυτό σου – αλλά σκέψου τα δυνατά σου σημεία και πίστεψε στον εαυτό σου
  • να επιδιώκεις να είναι δίπλα ή κοντά καθηγητές για να μπορούν να παρέμβουν ή να είναι μάρτυρες του γεγονότος
  • να μοιραστείς αυτό που νιώθεις με κάποιον είτε γονέα είτε φίλο σου – σε περίπτωση που δε σε παίρνουν στα σοβαρά ψάξε κάποιον που θα σε ακούσει

Να αποφεύγεις:

  • να κοιτάς κάτω (δείχνεις ότι φοβάσαι) αλλά να τους κοιτάς στα μάτια
  • να μιλάς, αντιμιλάς και προσπάθησε να απομακρυνθείς
  • να είσαι μόνος σε χώρους χωρίς εποπτεία όπως, τουαλέτα – ζήτα κάποιον να έρθει για παρέα
  • να έχεις μαζί σου ακριβά αντικείμενα όπως, τελευταίας τεχνολογίας κινητό ή πολλά χρήματα

Τι μπορούν να κάνουν και τι να αποφύγουν οι γονείς για να βοηθήσουν το παιδί

  • να έχετε γνώση επί του θέματος για να έγκαιρα ότι κάτι συμβαίνει
  • να δημιουργήσετε το κατάλληλο περιβάλλον (με ηρεμία, χωρίς πίεση) για να σας μιλήσει το παιδί και να είστε καλοί ακροατές
  • να του δώσετε την αίσθηση της ασφάλειας ενισχύοντας ταυτόχρονα την αυτοπεποίθησή του μέσα από συμμετοχή σε εξωσχολικές δραστηριότητες
  • να απευθυνθείτε στην αστυνομία για καλύτερη ενημέρωση
  • αν η κατάσταση είναι ψυχοφθόρα για το παιδί και το ζητά και το ίδιο μπορείτε να αλλάξετε σχολείο
  • να επισκεφθείτε κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας για διαχείριση των συναισθημάτων και στήριξη τόσο του παιδιού όσο και δική σας

Να αποφύγετε:

  • να ρωτάτε συνέχεια λεπτομέρειες για το περιστατικό ή για ό,τι νεότερο (αν έχει υπάρξει) – αντανακλάται το άγχος το οποίο και μεταφέρεται στο παιδί
  • να το κρίνετε
  • να επικοινωνήσετε είτε με το ίδιο το παιδί-θύτη είτε με τους γονείς του – μπορεί να ρίξει λάδι στη φωτιά χειροτερεύοντας τα πράγματα

Πηγή

http://www.beatbullying.org

http://www.how-to-stop-bullying.com/bullyingstatistics.html

Αρκετές φορές θα έχετε παρατηρήσει ότι τα παιδιά είτε μετά την προπόνηση είτε μετά το τέλος ενός αγώνα έρχονται κοντά μας για να μας πούνε άλλοτε χαρούμενα ότι κέρδισαν, άλλοτε στεναχωρημένα ότι έχασαν ή ότι δεν έπαιξαν καλά. Και εμείς τι απαντάμε και πώς μέσα από τις ερωτήσεις που θα τους κάνουμε μπορούμε να τους παρακινήσουμε να συνεχίσουν την προσπάθεια τους;

Οι ερωτήσεις μας ενδεικτικά μπορούν να αναφέρονται στα ακόλουθα σημεία

  1. Ευχαρίστηση από συμμετοχή στον αθλητισμό

Παρόλο που το πρώτο που μπορεί να μας πει το παιδί είναι σχετικά με το αποτέλεσμα του αγώνα [νίκη-ήττα], είναι βοηθητικό να το ρωτήσουμε αν πέρασε καλά ή αν η προπόνηση ήταν ευχάριστη και όχι αν κέρδισε. Και αυτό διότι είναι σημαντικό πρώτα το παιδί να νιώθει καλά με το άθλημα που ασχολείται, να παίρνει χαρά και ικανοποίηση. Όταν παύει το παιδί να παίρνει ευχαρίστηση από τη συμμετοχή του στον αθλητισμό θα σταματήσει. Το θέμα της ικανοποίησης ας το έχουμε στο μυαλό μας ακόμη περισσότερο για μικρούς αθλητές.

  1. Νέες δεξιότητες

Δοκιμάζουμε να ρωτήσουμε το παιδί αν έμαθε κάτι καινούριο στην προπόνηση, κάποια νέα τεχνική, δεξιότητα ή οτιδήποτε άλλο που του φάνηκε ενδιαφέρον.

  1. Βελτίωση δεξιοτήτων

Κάποιες νεοαποκτηθείσες δεξιότητες το παιδί τις αφομοιώνει γρήγορα και τις εξασκεί πολύ καλά ενώ άλλες ίσως τον δυσκολεύουν περισσότερο. Σε αυτή τη περίπτωση είναι βοηθητικό να ρωτήσουμε αν στις προπονήσεις αντιλαμβάνεται ότι βελτιώνει αυτές τις δεξιότητες και πώς νιώθει.

  1. Προσπάθεια

Το μπράβο μας να έχει να κάνει πρώτα με την προσπάθεια και έπειτα με το αποτέλεσμα. Είναι φορές που μπορεί να προσπαθούμε αρκετά αλλά να μην έχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Όσο επικεντρωνόμαστε όμως μόνο στο αποτέλεσμα [νίκη-ήττα] παραβλέπουμε να βελτιώσουμε τον εαυτό μας είτε γιατί θεωρούμε ότι είμαστε καλοί [όταν κερδίζουμε] είτε γιατί πιστεύουμε ότι δεν είμαστε καλοί ή δεν θα τα καταφέρουμε ποτέ ξανά [όταν χάνουμε]. Συνεπώς, η συζήτηση μας με το παιδί και οι ερωτήσεις μας γίνονται διότι θέλουμε να ξέρουμε αν το παιδί νιώθει ότι προσπάθησε αρκετά ή αν δεν προσπάθησε να δούμε τους λόγους αυτής της συμπεριφοράς και πώς νιώθει αντίστοιχα [ικανοποίηση ή δυσαρέσκεια].

ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

pedia1«Η μετακόμιση και η προσαρμογή στο νέο σπίτι μέσα από τα μάτια του παιδιού και πώς μπορούν οι γονείς να την κάνουν πιο εύκολη» Κάποιοι γονείς αυτό το διάστημα σκέφτονται το θέμα της προσαρμογής του παιδιού τους στο νέο σχολείο. Για κάποιους άλλους η σκέψη και η ανησυχία ξεκινά λίγο πριν και αφορά την προσαρμογή στο σπίτι ιδίως μετά τη μετακόμιση σε άλλη γειτονιά, άλλη πόλη ή χώρα. Πως μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά ή μάλλον να μας βοηθήσουν αυτά ώστε αυτή η αλλαγή να είναι όσο το δυνατόν λιγότερο επώδυνη;

Για παιδάκια έως τεσσάρων ετών η προσαρμογή σε ένα νέο περιβάλλον μετά τη μετακόμιση είναι σχετικά πιο εύκολη καθώς αυτό που έχουν ανάγκη κυρίως είναι το αίσθημα ασφάλειας που του προσδίδουν οι γονείς χωρίς να σημαίνει ότι η συναισθηματική κυρίως προετοιμασία δεν είναι απαραίτητη.

«Είναι φυσικό και ίσως αναμενόμενο να με δυσκολέψει και να με αναστατώσει (και πρακτικά και συναισθηματικά κυρίως) αυτή η αλλαγή όπως και εσάς αλλά μπορείτε να με βοηθήσετε με κάποιους τρόπους όπως:

  • Αποφύγετε να μου παρουσιάσετε αυτή την ιδέα τελευταία στιγμή (για να μη στεναχωρηθώ ή γκρινιάξω τόσο) ή ως κάτι που ήδη έχετε αποφασίσει αλλά ελάτε να το συζητήσουμε μαζί έγκαιρα ώστε να μπορώ να σας ακούσω ή να πω και εγώ τη γνώμη μου νιώθοντας ότι με υπολογίζετε σε αυτή την απόφαση.
  • Βοηθήστε με να καταλάβω το λόγο της μετακόμισης και τις εναλλακτικές (αν υπάρχουν) που δεν θεωρούνται βολικές.
  • Αν δείτε να αντιδρώ κρατήστε την ψυχραιμία σας, δώστε μου χρόνο και χώρο να εκφράσω τη στεναχώρια μου για όλα όσα θα χάσω ή δεν θα είναι πια τα ίδια: σπίτι, σχολείο, φίλοι, γείτονες – μάλλον και εσείς άλλωστε νιώσατε κάπως έτσι όταν χρειάστηκε να το πρωτοσκεφτείτε.
  • Αν θέλετε να νιώσω καλύτερα πείτε μου ότι αν μετακομίσουμε σχετικά κοντά δεν θα χάσω τους φίλους μου αλλά μπορείτε να με πηγαίνετε εκεί μια μέρα που θα το αποφασίσουμε να τους βλέπω και να παίζουμε μαζί. Αν η μετακόμιση είναι σε άλλη πόλη ή και σε άλλη χώρα ακούστε πρώτα τις ανησυχίες και τους φόβους μου ότι δε θα έχω εκεί φίλους, ότι θα δυσκολευτώ να βρω καινούριους και αφού με παρακινήσετε να ψάξω σιγά σιγά νέους φίλους (μέχρι να γίνει αυτό), δώστε μου τη δυνατότητα του τηλεφώνου για να νιώθω πιο κοντά στους παλιούς που άφησα πίσω.
  • Καθησυχάστε με όσο είναι εφικτό ότι στη νέα γειτονιά, σε αυτό μπορεί να είναι πιο εύκολο αν κάνετε μια έρευνα αγοράς, θα μπορώ να συνεχίσω τις δραστηριότητές μου όπως, να παίζω σε κάποια ομάδα ή να κάνω κάποια άλλη δημιουργική δραστηριότητα που μπορεί να με βοηθήσει να κάνω πιο εύκολα νέους φίλους.
  • Πηγαίνοντας σε πιο πρακτικά ζητήματα ενδεχομένως να μου είναι βοηθητικό να επισκεφθούμε μαζί το νέο σπίτι αν είναι σχετικά κοντά ή έστω να δω κάποιες φωτογραφίες του νέου χώρου (ή και μέσω υπολογιστή) για να μη με φοβίζει αυτό το άγνωστο μέρος και επηρεάζει τον ύπνο και τα όνειρά μου.
  • Μπορείτε να μου πείτε τις σκέψεις και απόψεις σας για τη διαμόρφωση του νέου χώρου (έπιπλα, αλλαγή διακόσμησης κλπ) και κυρίως να ρωτήσετε τη δική μου ιδίως για το δωμάτιό μου. Ξέρετε τα ίδια έπιπλα και η σχεδόν παρόμοια με το παλιό σπίτι διάταξή τους μπορεί να με βοηθήσει να προσαρμοστώ και να νιώσω οικεία στο νέο σπίτι.
  • Καθώς ενδεχομένως θα με βλέπετε συναισθηματικά φορτισμένο σχετικά με τη μετακόμιση μπορείτε να διευκολύνετε την έκφραση των συναισθημάτων μου και την καλύτερη επεξεργασία αυτών μέσα από το παιχνίδι (με κούκλες ή χωρίς), τη ζωγραφική ή την ανάγνωση παραμυθιών δείχνοντας τρόπους να μπορέσω να το αντιμετωπίσω καθώς και την θετική του πλευρά. Μέσα από το παιχνίδι μπορώ να προβάλλω όσα νιώθω χωρίς να σκέφτομαι αν θα σας στεναχωρήσω τόσο και να προετοιμαστώ για αυτό βλέποντας πώς έχουν αντιδράσει οι δικοί μου ήρωες.
  • Αν στην τηλεόραση ή στο δρόμο δείτε φορτηγό ή ανθρώπους να μεταφέρουν κούτες με πράγματα να μου το δείξετε για να νιώσω ότι δεν είμαστε οι μόνοι που φεύγουμε και ότι κάτι τέτοιο είναι συνηθισμένο.
  • Κατά την προετοιμασία της μετακόμισης μπορώ να βοηθήσω και εγώ, υπολογίστε με – ίσως δυσκολεύομαι στα μεγάλα αντικείμενα αλλά μπορώ τουλάχιστον να σας κοιτάω. Όσο για τα δικά μου αντικείμενα θα μου είναι διευκολυντικό να τα πακετάρω για νιώθω ότι δεν θα ξεχάσω τίποτα και να έρχεστε να μου δείχνετε πώς να τα κάνω (καλύτερα) ή να τσεκάρετε αν χρειάζομαι βοήθεια.
  • Βάλτε μια ωραία μουσική, κάποια αγαπημένη μου ταινία ή παίξτε λίγο μαζί μου (πασούλες στο ποδόσφαιρο ή παντομίμα με κούκλες κλπ.) ώστε να υπάρχει μια ευχάριστη ατμόσφαιρα.