«Διεκδίκησα ..» θέση, τίτλο, άνθρωπο, τα θέλω μου-επιθυμίες, χώρο, χρόνο, δικαίωμα, πράγματα, στιγμές. Κάποιες από τις απαντήσεις αυτές, ωστόσο, δεν θα σας τις δώσουν πιθανόν άτομα που εμφανίζουν διατροφικές διαταραχές διότι η διεκδικητικότητα όπως περιγράφουν είναι «..στον πάτο και ακόμα παρακάτω», «κάτι που ψάχνω να το βρω ακόμα» ή «μια λέξη που δεν υπάρχει στο λεξιλόγιο μου».

Οι Behar, Manzo and Casanova(2006) επιβεβαιώνουν τα αποτελέσματα προηγούμενης μελέτης [Williams, Chamove, & Millar, 1990] ότι η χαμηλή διεκδικητικότητα αποτελεί ένα σημαντικό χαρακτηριστικό σε ασθενείς με διατροφικές διαταραχές τονίζοντας περαιτέρω ότι μπορεί να διαιωνίζει τα συμπτώματα ή να επιδεινώσει τα αποτελέσματά τους. Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι η χαμηλή διεκδικητικότητα [αυτοπεποίθηση] μπορεί να θεωρηθεί ως προγνωστικός παράγοντας για την ανάπτυξη μιας διατροφικής διαταραχής τονίζοντας το στοιχείο της πρόληψης σε προγράμματα παρέμβασης.

Τι είναι η διεκδικητικότητα και τι διεκδικούμε;

Η διεκδικητικότητα αναφέρεται στη δυνατότητα μου να εκφράσω τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις ανάγκες μου [τα «θέλω» μου] καθώς και να βάλω τα όρια μου χωρίς να νιώθω τύψεις για αυτό που κάνω. Κοινώς να διεκδικώ τα δικαιώματά μου χωρίς να καταπατώ τα δικαιώματα των άλλων. Για να γίνει κάτι τέτοιο πρωτίστως χρειάζεται να γνωρίζω τα δικαιώματά μου αλλά και να γνωρίζω και να αναγνωρίζω τον εσωτερικό μου κόσμο [σκέψεις, συναισθήματα, ‘θέλω’].

Δυσκολίες στην αναγνώριση και κυρίως στην έκφραση των συναισθημάτων εμφανίζουν τα άτομα με διατροφικές διαταραχές για αυτό και πολύ συχνά οι συμπεριφορές και τα συμπτώματα που εκδηλώνουν είναι ο δικός τους τρόπος να δείξουν στους άλλους ότι κάτι τους συμβαίνει. Αυτό που μπορεί να εκφράσουν λεκτικά ή μη είναι «αφήστε με ήσυχη» ή «θέλω να φύγω και να εξαφανιστώ από όλους και από όλα». Το τσιμπολόγημα, τα υπερφαγικά επεισόδια, η υπεργυμναστική, η συνεχής ενασχόληση με τις θερμίδες και η προσπάθεια περιορισμού αυτών καθώς και η χρήση εκκαθαριστικών μεθόδων είναι οι μαθημένοι [και ασφαλείς κατά τα ίδια άτομα] τρόποι τους να διαχειρίζονται τα συναισθήματα τους. Χαρακτηριστικά συναισθήματα είναι αυτά του έντονου θυμού «δεν με καταλαβαίνει κανένας» ή της παραμέλησης του εαυτού τους και των αναγκών τους διότι «προτεραιότητα έχουν πάντα ή πρώτα οι άλλοι».

Αυτό το κενό προσπαθεί να καλύψει και η ενίσχυση της διεκδικητικότητας των ατόμων με διατροφική διαταραχή. Η ενίσχυση ης διεκδικητικότητας, όπως υποστηρίζουν και διάφορες έρευνες, βοηθά στην καλύτερη διαχείριση των συναισθημάτων [του άγχους και του θυμού που αναφέρονται πιο συχνά], στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης καθώς και στην ευζωία.

Χρειάζεται να προσέξουμε αν διεκδικούμε τι διεκδικούμε και με ποιο τρόπο. Φανταστείτε ότι η διεκδικητικότητα βρίσκεται ανάμεσα σε δυο πόλους τον έναν της απάθειας/παθητικότητας και τον άλλον της επιθετικότητας. Οι δυο πόλοι συνιστούν και τα δυο άκρα της διεκδικητικής συμπεριφοράς στους οποίους πολλές φορές καταφεύγουμε συνειδητά ή ασυνείδητα.

Η απάθεια/παθητικότητα παρατηρείται όταν το άτομο αναγνωρίζει τα δικαιώματα και τις ανάγκες των άλλων παραγκωνίζοντας τις δικές του αποδυναμώνοντας έτσι τα όρια του.

Η επιθετικότητα εμφανίζεται όταν το άτομο αναγνωρίζει [και διεκδικεί] τα δικαιώματα και τις ανάγκες του παραγκωνίζοντας αυτά των άλλων ή παραβιάζοντας τα όρια των άλλων. Η διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι αυτόν που τον χαρακτηρίζει η παθητικότητα δυσκολεύεται να πει «όχι» ενώ αυτόν που τον χαρακτηρίζει η επιθετικότητα δυσκολεύεται να δεχθεί το «όχι». Το άτομο που εμφανίζει διεκδικητική συμπεριφορά λέει ή δέχεται το «όχι σε συνάφεια με την περίσταση.

Tips διεκδικητικής συμπεριφοράς

• εκφράζω αυτό που νιώθω ήρεμα, κοιτώντας το άλλο άτομο στα μάτια χωρίς τύψεις και χωρίς να ‘απολογούμαι’ για αυτό που νιώθω
• κάνω νοερή πρόβα αυτού που θέλω να πω [προβάρω στη φαντασία το πιθανό σκηνικό, τις ενδεχόμενες δυσκολίες και τη δική μου στάση σε όλο αυτό]
• λέω ΟΧΙ [δεν με αγαπάει/αποδέχεται ο άλλος περισσότερο όταν του λέω συνέχεια ‘ναι’]
• είμαι ευθύς χρησιμοποιώντας δηλώσεις ή σε πρώτο πρόσωπο «Εγώ» παρά σε β’ ή γ’ πρόσωπο

για παράδειγμα, «νιώθω ότι με αγνοείς όταν προσπαθώ να σου πω κάτι και εσύ διαβάζεις εφημερίδα» παρά «δεν με ακούς – δεν μου δίνεις σημασία» ή «διαφωνώ μαζί σου» παρά «κάνεις λάθος»

• είμαι ξεκάθαρος/η, σαφής και συγκεκριμένος/η σε αυτό που θέλω
• συζητάω με τον άλλο όταν δεν είναι θυμωμένος αποφεύγοντας αρνητικές εκφράσεις ή χαρακτηρισμούς
• ‘επανάληψη μήτηρ πάσης μαθήσεως’ που σημαίνει επαναλαμβάνω αυτό που έχω ζητήσει ή αυτό που νιώθω αν θεωρώ ότι ο άλλος δεν ή κάνει πως δεν με άκουσε
• ακούω τον άλλο προσεκτικά και συμβιβάζομαι εκεί που φαίνεται βοηθητικό

Η εκπαίδευση στη διεκδικητικότητα βοηθά τα άτομα να αποκτούν τον έλεγχο της ζωής τους με άλλους τρόπους εκτός του φαγητού και να έχουν επιλογές. Άλλωστε, «είμαστε οι επιλογές μας».

Πηγές

Eating disorders, perceived control, assertiveness and hostility. 1990. Williams, G.J., Chamove, A.S., & Millar, H.R. Br J Clin Psychol., Sep.29 (Pt 3), 327-335.

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2252948

Lack of assertiveness in patients with eating disorders. 2006. Behar, A.R, Manzo, G.R., & Casanova, Z.D. Rev Med Chil., Mar.134(3), 312-319.

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16676103

http://www.eatingdisordersreview.com

Η πρώτη φιλοξενία του άρθρου έγινε στο e-psychology.gr

Χαρακτηριστική συμπεριφορά των ατόμων (που ενδεχομένως αρκετοί να μην την αντιλαμβάνονται) είναι η μεγάλη κατανάλωση τροφής το βράδυ και όχι καφέ που μπορεί να παραπέμπει η αγγλική συντομογραφία (NES).

Αποτελεί είτε διατροφική διαταραχή είτε συμπεριφορική απάντηση (σωσίβιο) σε περιόδους έντονου άγχους. Κατάθλιψη και χαμηλή αυτοεκτίμηση συμπληρώνουν την εικόνα του ατόμου που οδηγείται σε αυτή τη συμπεριφορά.

Επίσημα κριτήρια δεν υπάρχουν για να γίνει η διάγνωση για αυτό και παρατίθενται κάποια βασικά χαρακτηριστικά όπως:

• μειωμένη όρεξη για φαγητό το πρωί (αργεί πολύ να φάει πρωινό και έχει έντονες τύψεις για ό,τι έφαγε το προηγούμενο βράδυ)
• κατανάλωση μεγάλης ποσότητας φαγητού τις βραδινές ώρες
• ξύπνημα τη νύχτα αναζητώντας τροφή
• επεισόδια λήψης τροφής μέχρι και τις πρώτες πρωινές ώρες
• αϋπνία ή δυσκολία να παραμείνει σε φάση ύπνου (ξυπνούν κατά μέσο όσο 3-4 φορές το βράδυ σε αντίθεση με τα υπόλοιπα άτομα που σηκώνονται 1-2 φορές)
• βιώνει έντονη θλίψη, τύψεις, άγχος
• διαρκεί τουλάχιστον 2 μήνες αυτή η συμπεριφορά

Σαφώς και δεν είναι απαραίτητο το άτομο να εμφανίζει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν. Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί απλά να ξυπνά το βράδυ για να φάει ή να βάλει κάτι στο στόμα του και να ξανακοιμηθεί.

Πιο επιρρεπή φαίνεται να είναι τα παχύσαρκα άτομα και αυτά με διαταραχές ύπνου (αϋπνίες).  Συγκεκριμένα σε μια έρευνα που δημοσιεύθηκε στο “Journal of the American Medical Association” το 1999 οι Stunkard και Birketvedt επεσήμαναν τον καταλυτικό ρόλο της νυχτερινής υπερφαγίας στην εμφάνιση της παχυσαρκίας.

Όπως οι ίδιοι πρόσθεσαν η νυχτερινή υπερφαγία είναι αποτέλεσμα διαταραχής πρόσληψης τροφής, διάθεσης και ύπνου που ενδεχομένως αποτελούν και προδιαθεσικούς παράγοντες για την εκδήλωσή της. Στους προαναφερθέντες παράγοντες φαίνεται να συγκαταλέγεται η κληρονομικότητα (σε μεγάλο βαθμό), συγκεκριμένες ορμόνες (ανισορροπία αυτών), η έκφραση και διαχείριση συναισθημάτων (όπως θυμός), τα μακροχρόνια προγράμματα δίαιτας και η αρνητική εικόνα σώματος που πιθανόν πυροδοτούν την εκδήλωση αυτής της συμπεριφοράς.

Όσον αφορά τις ορμόνες και τη λειτουργία τους συγκεκριμένα, η κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος κ. Κική Γούτα επισημαίνει ότι «η σωστή κατανάλωση τροφής (ποσοτικά – χρονικά – ποιοτικά) βοηθάει στην αποφυγή της εμφάνισης του συνδρόμου της νυχτερινής υπερφαγίας. Αυτό συμβαίνει γιατί με την σταδιακή κατανάλωση μικρών ποσοτήτων τροφής σε τακτά χρονικά διαστήματα κατά την διάρκεια της ημέρας ρυθμίζεται η έκκριση των ορμονών μελατονίνη που είναι υπεύθυνη για τη ρύθμιση του ύπνου, κορτιζόλη για τη ρύθμιση του άγχους, λεπτίνη για τη ρύθμιση της όρεξης και γρελίνη ορμόνη υπεύθυνη για την πυροδότηση του αισθήματος της πείνας. Ο οργανισμός του ανθρώπου είναι ένα εργοστάσιο που όσο πιο σωστό προγραμματισμό κάνουμε τόσο πιο καλά θα διαχειριστεί την τροφή με αποτέλεσμα την καλύτερη διάσπαση και χρησιμοποίησή της.

Για τα περισσότερα άτομα το φαγητό έχει συνδεθεί με τη διάθεση και με συγκεκριμένα οφέλη που τους παρέχει. Για παράδειγμα τα αγχώδη άτομα που ξυπνούν τη νύχτα (λόγω σκέψεων) νιώθουν καλύτερα με την κατανάλωση φαγητού ή τα άτομα που έχουν δυσκολία να κοιμηθούν ή αϋπνία η νυχτερινή τροφή λειτουργεί ανακουφιστικά.

Η Διαιτολόγος – Διατροφολόγος κ. Κική Γούτα επιβεβαιώνει τη σύνδεση άγχους/διάθεσης με την κατανάλωση τροφίμων προσθέτοντας ότι «αυτές οι τροφές έχουν υψηλό ποσοστό υδατανθράκων πράγμα το οποίο επηρεάζει τα επίπεδα της σεροτονίνης, μίας ορμόνης που είναι απολύτως υπεύθυνη για την δημιουργία καλής διάθεσης. Η έλλειψη ή η περιορισμένη έκκριση της σεροτονίνης μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη και σε υπερφαγία».

Διαφοροποίηση με νευρογενή βουλιμία
Χαρακτηριστικό των ατόμων με νυχτερινή υπερφαγία είναι οι τύψεις και οι ενοχές για αυτή τη συμπεριφορά. Επίσης, η αδυναμία να σταματήσουν τα επεισόδια υπερφαγίας τα κάνει να ντρέπονται και να μη μιλάνε εύκολα για αυτά. Το σύνδρομο Νυχτερινής Υπερφαγίας είναι χρήσιμο να διαφοροποιηθεί από τη νευρογενή βουλιμία (που συχνά συγχέεται) καθώς τα άτομα στη Νυχτερινή Υπερφαγία τρώνε κυρίως το βράδυ μεγάλες ποσότητες φαγητού οι οποίες σε ποσότητα είναι λιγότερες από τις αντίστοιχες των βουλιμικών ατόμων και δεν οδηγούνται σε αντισταθμιστικές συμπεριφορές (όπως πρόκληση εμετού, χρήση καθαρτικών, υπερβολική άσκηση).

Τι μπορείτε να κάνετε

– Αν ξυπνήσετε το βράδυ και η πρώτη σκέψη είναι το φαγητό που υπάρχει στο ψυγείο, στο φούρνο ή στο ντουλάπι προσπαθήστε αρχικά να μη σηκωθείτε αμέσως από το κρεβάτι.
– Σκεφτείτε στη συνέχεια κάτι διαφορετικό ή αναλογιστείτε τις αρνητικές επιπτώσεις μιας τέτοιας συμπεριφοράς.
– Εάν είναι τόσο έντονη η επιθυμία για κατανάλωση τροφής πιείτε πρώτα ένα ποτήρι νερό και να η ένταση παραμένει καταναλώστε ένα μικρό σνακ που θα έχετε ήδη ετοιμάσει και θα το έχετε στο κομοδίνο [ώστε να αποφύγετε να πάτε στην κουζίνα που μπορεί να καταναλώσετε και άλλα τρόφιμα].
– Τροποποιήστε το περιβάλλον της κουζίνας τοποθετώντας τα τρόφιμα που σας ελκύουν σε θέσεις που δεν είναι εύκολα προσεγγίσιμες.
– Ενσωματώστε στο καθημερινό σας διατροφικό πλάνο το πρωινό – είναι το πιο σημαντικό γεύμα της ημέρας και προμηθεύετε τον οργανισμό σας με τροφή ανα 3 ώρες καθώς βοηθάει να αποφεύγετε τα υπερφαγικά επεισόδια.

Η λαιμαργία ή η έντονη επιθυμία για φαγητό ακόμα και όταν είστε χορτάτοι ενδεχομένως κρύβει από πίσω μια άλλη ανάγκη που προσπαθεί να καλυφθεί μέσω του φαγητού – αναζητήστε τη για να σας βοηθήσει να διαχειριστείτε αυτή τη συμπεριφορά. Ρωτήστε τον εαυτό σας εκείνη τη στιγμή «πεινάω;», «τι νιώθω;» «για ποιο λόγο θέλω να φάω;».

– Κρατήστε επίσης ένα ημερολόγιο καταγράφοντας σκέψεις και συναισθήματα. Ενδεχομένως αυτό σας βοηθήσει να βρείτε τι είναι αυτό που σας οδηγεί στη συμπεριφορά της νυχτερινής υπερφαγίας.

Από διατροφικής πλευράς η Διαιτολόγος – Διατροφολόγος κ. Κική Γούτα προτείνει «πολλά συχνά και μικρά γεύματα και προσοχή στους συνδυασμούς των τροφών».

Σε περίπτωση που αυτοί οι τρόποι βλέπετε να μη σας βοηθούν να περιορίσετε την έντονη επιθυμία σας για νυχτερινό φαγητό είναι βοηθητική η επίσκεψη σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας που να ειδικεύεται σε διατροφικές διαταραχές. Η θεραπευτική αντιμετώπιση της νυχτερινής υπερφαγίας απαιτεί διεπιστημονική συνεργασία Διαιτολόγου, Ψυχολόγου, Ψυχιάτρου ή Ιατρού. Όσον αφορά την ψυχολογική παρέμβαση η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία φαίνεται αρκετά βοηθητική στην τροποποίηση των αρνητικών/δυσλειτουργικών σκέψεων/πεποιθήσεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών του ατόμου.

Ευχαριστώ θερμά για τη βοήθεια την κ. Κική Γούτα Διαιτολόγο – Διατροφολόγο, Μέλος Ινστιτούτου Διατροφικών Μελετών και Ερευνών, Καθηγήτρια Διαιτολογίας.
Βιβλιογραφία
Birketvedt, G.S., Florholmen, J., Sundsfjord, J., Οsterud, B., Dinges, D., Bilker, W., & Stunkard, A. (1999).  Behavioral and Neuroendocrine Characteristics of the Night-Eating Syndrome. JAMA. 282, 657-663.
Stunkard, A.J., Berkowitz, R., Wadden, T., Tanrikut, C., Reiss, E., & Young, L. (1996). Binge eating disorder and the night-eating syndrome. Int J Obes, 20, 1-6.

Ας κάνουμε μαζί μια συμφωνία για αυτά τα λίγα λεπτά μου θα αφιερώσετε τώρα να διαβάσετε τα άρθρο, όποτε το μυαλό σας πάει να σκεφτεί την «απώλεια βάρους», «τα κιλά που χρειάζεται να χάσω» να λέτε στον αυτό σας «η ΦΡΟΝΤΙΔΑ για τον εαυτό μου, για το σώμα μου» και θα σας αναφέρω στη συνέχεια το λόγο. Και μόνο που μπήκατε στη διαδικασία να το σκεφτείτε έχετε ήδη ξεκινήσει να επαναπρογραμματίζετε το δικό σας προγραμματάκι του μυαλού σας, μπράβο !

Ποιοι είναι οι τρόποι να δούμε αλλιώς τη ΦΡΟΝΤΙΔΑ του εαυτού μας;

1. Αναζητήστε τον πραγματικό λόγο – κίνητρο πίσω από αυτή την απόφαση

Ποιος είναι ο λόγος που το θέλουμε; Λόγοι υγείας, δικές μας ανάγκες και επιθυμίες ή επιθυμία άλλων -σημαντικών για εμάς- ανθρώπων; Όταν το κίνητρο είναι σημαντικό για εμάς για παράδειγμα, να νιώθω υγιής και καλά είναι πιο πιθανό όχι μόνο να ξεκινήσω αυτή τη διαδικασία φροντίδας του εαυτού μου αλλά και να τη διατηρήσω στο πέρασμα του χρόνου. Αν οι άλλοι επιθυμούν πιο πολύ από μενα και με πιέζουν για αυτό είναι πιο πιθανό να τη σταματήσω ή να λειτουργώ αντιδραστικά όπως, να τρώω περισσότερο.

2. Προσοχή στους στόχους που βάζουμε

Για τη δέσμευση σε αυτή τη διαδικασία φροντίδας του εαυτού μας εκτός από τα κίνητρα που προαναφέρθηκαν καταλυτικό ρόλο έχουν οι στόχοι που θέτουμε, τους οποίους και χρειάζεται να γράψουμε – και όχι απλά να τους αναφέρουμε. Χρειάζεται να είναι SMART, δηλαδή συγκεκριμένοι, μετρήσιμοι, προσεγγίσιμοι/επιτεύξιμοι, λογικοί και χρονικά προσδιορισμένοι αντίστοιχα. Δεν είναι τυχαίο που όταν ξεκινάμε λέγοντας «θέλω να χάσω κιλά» μπορεί να σταματήσουμε σε λίγες μέρες ή βδομάδες μόλις δούμε ότι ο στόχος δε επιτεύχθηκε. Αντίθετα, είναι βοηθητικό να πούμε «για τις 2 επόμενες βδομάδες θέλω να μάθω να τρώω ακολουθώντας τις 3άδες των γευμάτων ή τρώγοντας ανα 3ωρο». Είναι κάτι πιο συγκεκριμένο, εφικτό και μπορώ να δω την πρόοδο μου στο τέλος των 2 βδομάδων.

3. Προσοχή στον τρόπο που το παρουσιάζουμε στον εαυτό μας [NLP]

Για να κινητοποιηθούμε και να δεσμευτούμε στην ολοκλήρωση ενός στόχου μας χρειάζεται να προσέξουμε τι υποσυνείδητα μηνύματα στέλνουμε στον εαυτό μας μέσω των σκέψεων μας. Οι σκέψεις, σύμφωνα με το Νευρογλωσσικό Προγραμματισμό [NLP], κινητοποιούν συναισθήματα και συμπεριφορές συνεπώς χρειάζεται να δούμε με διαφορετικό τρόπο αυτό που κάνουμε. Αν παρατηρήσατε στον τίτλο και στη συνέχεα του άρθρου την «απώλεια βάρους» και την «προσπάθεια» τις έχω βάλει σε εισαγωγικά, αποφεύγω να τις χρησιμοποιώ γιατί οι περισσότεροι τις έχουμε συνδυάσει με κάτι που μας δημιουργεί αρνητική φόρτιση, μας φέρνει στο μυαλό συνήθως προηγούμενες ανεπιτυχείς στιγμές και μας κάνει να νιώθουμε ότι αυτή η διαδικασία γίνεται από υποχρέωση, κάτι σαν αγγαρεία.

Αν εγώ βλέπω τη διαδικασία αυτή σαν στέρηση λέγοντας στον εαυτό μου «πότε θα περάσουν οι μέρες να φάω το γλυκό», «πάλι φιλέτο κοτόπουλο έχω να φάω» ή ψάχνω γρήγορες και μαγικές λύσεις δεν με βοηθά. Ας προτιμήσουμε να υιοθετήσουμε την αντίληψη ότι αυτή η διαδικασία δεν είναι για να χάσουμε κιλά αλλά να φροντίσουμε το σώμα μας και τον εαυτό μας μαθαίνοντας να τρώμε σωστά κάτι που σημαίνει ότι χρειάζεται χρόνο και προσπάθεια. Ας αντικαταστήσουμε επομένως την απώλεια βάρους/κιλών με τη φράση «φροντίδα του εαυτού/σώματος» και τη δίαιτα με τη φράση «μαθαίνω να τρώω σωστά» προσθέτοντας θετικές φράσεις και SMART στόχους.

Το μυαλό «ακούει» αυτά που λέμε οπότε ας ξεκινήσουμε από σήμερα να ΦΡΟΝΤΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΑΣ.

Άρθρο μου στο efood for thought, Νοέμβριος 2013 μπορείτε να το δείτε και εδώ [σελ.16-17] http://issuu.com/dokimhnutrition.gr/docs/e_magazine_35/7?e=1921944%2F5591312

Και όσες φορές είπες στον εαυτό σου να κάνει πως δεν τα ακούει άλλο τόσο μια επόμενη συμπεριφορά σου δείχνει ότι όχι μόνο το μυαλό σου τα άκουσε αλλά λειτούργησε με τρόπο που να τα επιβεβαιώσει. Τι συμβαίνει; Τι είναι αυτό που σε επηρεάζει και λειτουργείς έτσι;

Σαμποτάζ, είναι η απάντηση. Και ενώ σε αρκετές περιπτώσεις το σαμποτάζ γίνεται από άτομα [τα πιο σημαντικά για εμάς] του περιβάλλοντος και είναι εμφανές και σε τρίτους, στις περισσότερες το μεγαλύτερο σαμποτάζ προέρχεται από τον ίδιο μας τον εαυτό. Είναι σαν το μυαλό μας να δημιουργεί εμπόδια σε μια απόφαση μας και να μας κάνει να λειτουργούμε με τέτοιο τρόπο ώστε να νιώθουμε [ψευδώς και προσωρινά] ότι δραπετεύουμε από τα αρνητικά μας συναισθήματα. Κατά βάθος όμως φοβόμαστε, φοβόμαστε αυτό που αλλάζει και παύει να μας είναι γνωστό.

Ας δούμε ενδεικτικά εμπόδια και πώς γίνεται το σαμποτάζ:

Η ζυγαριά

Παρόλο που δεν την συμπαθώ με έναν ιδιαίτερο τρόπο ιδίως μετά από κάποια στιγμή υπερφαγίας γίνεται η καλύτερη μου φίλη. Κοιτάω και ξανακοιτάω το βάρος με την ελπίδα ότι περνώντας τα λεπτά μπορεί να αλλάξει. Θυμήσου το συναίσθημα και την έκφραση του προσώπου όταν κατέβηκες από αυτή.. κατηφή όψη, απογοήτευση, αρνητικά και επικριτικά σχόλια για σενα και την προσπάθεια σου. Φαύλος κύκλος, ξανατρώω για να νιώσω πιο καλά ή αποφεύγω να φάω όλη την υπόλοιπη μέρα για να ηρεμήσει ο οργανισμός μου αλλά μετά πάλι τύψεις. Το συχνό ζύγισμα σου στερεί περισσότερα – όπως, θετική  αυτοεκτίμηση, δέσμευση στην προσπάθεια – από όσα πιστεύεις ότι σου προσφέρει.

Πρόταση: Κρύψε τη ζυγαριά ή δώρισε την σε κάποιο φίλο σου και κάνε συμφωνία με τον εαυτό σου ότι οι μετρήσεις και το ζύγισμα θα γίνονται στο Διατροφολόγο σου.

Οι αρνητικές μου σκέψεις

Οι σκέψεις έχουν την ιδιότητα να επηρεάζουν το πώς νιώθω και το πώς συμπεριφέρομαι [NLP]. Όταν το μυαλό επικεντρώνεται στις αρνητικές σκέψεις συντηρεί αρνητικά συναισθήματα και ενισχύει παρορμητικές συμπεριφορές. Βλέπω αυτό που δεν μπορώ να κάνω και όχι αυτό που μπορώ. «Το μυαλό μου κολλά στο βάρος που είχα πέρυσι, το διάστημα πριν παντρευτώ ή πριν αποκτήσω παιδί.. τώρα όλο λέω θα προσέχω τη διατροφή μου και όλο τρώω όταν βλέπω ότι δεν χάνω κιλά».

Πρόταση: Σκέψου τι έκανες τότε που σε βοήθησε και τώρα δεν κάνεις; Άσκηση/δραστηριότητα; «Πώς βοηθούσα τότε τον εαυτό μου;».

Αυστηροί με τον εαυτό μας και τους στόχους μας

Εύκολα κρίνουμε τον εαυτό μας αυστηρά για περιστάσεις που ξεφύγαμε από το διατροφικό μας πλάνο μεγεθύνοντας τα αρνητικά μας συναισθήματα. Για αυτό το λόγο είναι σημαντικό οι στόχοι που βάζουμε να είναι μικροί, προσεγγίσιμοι και σύμφωνοι με την καθημερινότητα μας ώστε να μπορούμε να τους ακολουθούμε. Μέσα στο πρόγραμμα είναι να ‘παραστρατήσουμε’, δεν σημαίνει ότι καταστρέψαμε ολοκληρωτικά [όπως λέμε συνήθως] ό,τι έχουμε κάνει μέχρι τώρα.

Πρόταση: Κάθε παραστράτημα δες το σαν μια ευκαιρία για μάθηση, να μάθεις κάτι περισσότερο για σενα, να δεις κάτι που ίσως το είχες παραβλέψει οπότε μπορεί πλέον να σε βοηθήσει περισσότερο. Μετά από παραστράτημα σημαντικό είναι να συνεχίσεις τη διατροφή σου χωρίς να παραλείπεις γεύματα. Επιβράβευσε τον εαυτό σου μετά από μια βοηθητική σου συμπεριφορά [όχι με τροφή].

Τρώω ό,τι περισσεύει

Κίνηση οικονομίας; Κατοχικό σύνδρομο; Μήπως κάτι αντίστοιχο έκαναν και οι  γονείς σου;

Πρόταση: άφησε να περάσει το 20 λεπτο μετά το γεύμα για  να αντιληφθείς αν όντως πεινάς ή έχεις χορτάσει. Κράτησε ό,τι απομένει από το φαγητό για ένα επόμενο μικρογεύμα ή αν είναι περισσότερα αξιοποίησε τα σε μια νέα συνταγή βάζοντας και τα παιδιά σε αυτό το παιχνίδι «ανακύκλωσης».

Οι σημαντικοί άλλοι: η πίεση [κυριολεκτικά και συναισθηματικά] και τα σχόλια τους

«Φάε αυτό και από αύριο δίαιτα», «χαλάς την παρέα που αρνείσαι να παραγγείλουμε αυτό [..]» μπορεί να ακούς από το στόμα των φίλων σου, του συντρόφου σου ή των γονιών σου. Χώρος: το σπίτι σου, το σπίτι των γονιών σου, ένα οικογενειακό/συγγενικό γεύμα, μια κοινωνική εκδήλωση. Αποτέλεσμα: Πίεση, που τις περισσότερες φορές την καταπίνεις με θυμό και σου μένει μια ενοχλητική γεύση στο λαιμό και στο στομάχι.

Πρόταση: 1) Σκέψου καταρχήν αν θέλεις να φας αυτό που σου προτείνουν.

2) Αν σε πιέζουν γιατί «αν δεν το φας θα με στεναχωρήσεις» σκέψου ότι είναι δικό τους θέμα αυτό και όχι δικό σου.

3) Θέσε όρια εκφράζοντας την πίεση που σου δημιουργεί το άτομο με τη συμπεριφορά του και ζητώντας το να σταματήσει «δεν θέλω, μην επιμένεις». Κράτα στο μυαλό σου ότι πολλά άτομα συνδέουν το φαγητό με τη φροντίδα ή ότι η επιμονή τους με το φαγητό δείχνει κάποιο δικό τους θέμα [χαμηλή αυτοεκτίμηση] – βλέποντας να τρώτε παίρνουν επιβεβαίωση και νιώθουν ότι κάτι έχουν καταφέρει.

4) βοήθησε τον εαυτό σου να αποφύγει ή να εκτονώσει τυχόν αρνητικά συναισθήματα αυτής της πίεσης με μια βόλτα, παίρνοντας λίγο αέρα, χαμογελώντας.

Αν έχεις ξεκινήσει μια προσπάθεια-δοκιμή για μια καλύτερη σχέση με το φαγητό και σε ενοχλεί η συμπεριφορά τους δες μερικές βοηθητικές προτάσεις

Αποφάσισε αν αυτή τη διαδικασία φροντίδας του εαυτού σου θέλεις να την κάνεις μόνος σου ή θέλεις βοήθεια από άλλους. Στην πρώτη περίπτωση είναι δική σου υπόθεση το τι κάνεις, δεν χρειάζεται να το διατυμπανίζεις.

Στη δεύτερη περίπτωση [που θέλεις και τη βοήθεια των άλλων] δώσε προτάσεις πώς θέλεις να σε βοηθήσουν [π.χ. υπενθύμιση του στόχου σου, αποφυγή γευστικών πειρασμών, ένας κωδικός δικός σας όταν είστε έξω για διαχείριση ‘δύσκολων’ καταστάσεων].

Άκουσε και δες τις ανησυχίες του συντρόφου σου [μπορεί να νιώθει ότι θα σε χάσει, ότι θα αλλάξουν τα συναισθήματα σου, σημάδια ζήλειας], μίλησε για το πώς νιώθεις και ποιος είναι ο στόχος σου

Το σαμποτάζ γίνεται όταν το επιτρέπουμε ή δεν το αντιλαμβανόμαστε. Αναγνωρίζοντας πότε συμβαίνει μας βοηθά και να το διαχειριστούμε.

Ευφροσύνη Μήτσιου

Ψυχολόγος
Msc Σχολική – Εξελικτική Α.Π.Θ.

Master Practitioner στις Διατροφικές Διαταραχές και στην Παχυσαρκία

Εξειδίκευση στη Μη Κατευθυντική Εμψύχωση Ομάδων

Συνεργάτης Κέντρου Έρευνας και Αντιμετώπισης Διατροφικών Διαταραχών [ΚΕΑΔΔ]

Άρθρο μου που δημοσιεύτηκε στο e-psychology.gr στις 27.6.2013

Οι τύψεις που μας κυριεύουν μετά τις διακοπές, πρέπει να ξεπεραστούν, συμβουλεύει η ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια Ευφροσύνη Μήτσιου και προσθέτει: «Οι απολαύσεις αρκετές φορές συνοδεύονται από τύψεις και ενοχές. Βοηθητικό είναι φέτος, τις τελευταίες να τις κλείσετε στη βαλίτσα των διακοπών. Ακόμη και αν ενδώσατε σε αρκετούς γευστικούς πειρασμούς, σημαντικό είναι ότι περάσατε όμορφα. Όσο για τα κιλά που ενδεχομένως πήρατε, με μια ισορροπημένη διατροφή μπορείτε να επανέλθετε στο επιθυμητό για εσάς βάρος».

Χρήσιμες συμβουλές, ώστε να ξεπεραστούν οι διατροφικές παρασπονδίες του καλοκαιριού, δίνουν τα μέλη της επιστημονικής ομάδας «Διατροφή», διαιτολόγοι-διατροφολόγοι Τίνα Αντωνίου και Κική Γούτα, συνιστώντας αποφυγή της αυστηρής δίαιτας.

«Οργανώστε το διατροφικό σας πρόγραμμα»

Συγκεκριμένα πρέπει να:

1.      αποφεύγουμε τα αυστηρά προγράμματα δίαιτας και να μην κάνουμε το λάθος, να περιορίσουμε την πρόσληψη του φαγητού απότομα και σε μεγάλο βαθμό. «Οι υποθερμιδικές δίαιτες -αναφέρουν- αυξάνουν πολύ παραπάνω την όρεξη, έπειτα από μεγάλο χρονικό διάστημα υπερφαγίας, με αποτέλεσμα και μεγαλύτερη πείνα και κατά συνέπεια μια ακόμη πιθανά αποτυχημένη προσπάθεια απώλειας βάρους. Οργανώστε το ημερήσιο διατροφικό πρόγραμμά σας, μ’ ένα καλό πρωινό, ένα κύριο γεύμα μεσημεριανό ή βραδινό και δύο ελαφρά ενδιάμεσα σνακ».

2.      τρώμε σε τακτά χρονικά διαστήματα, σ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας και «όχι άδειο στομάχι επί πολλές ώρες. Η παράλειψη ενδιάμεσων γευμάτων οδηγεί σε κατανάλωση μεγαλύτερης ποσότητας τροφής. Μασάτε καλά και αργά την τροφή σας, με μικρά διαλείμματα, κατά τη διάρκεια του φαγητού σας».

3.      προσέχουμε το μέγεθος της μερίδας, διότι αυτό αυξάνεται κατά τη διάρκεια των διακοπών, ειδικά όταν πρόκειται για έτοιμα γεύματα. Αυτό σημαίνει ότι καταναλώνουμε παραπάνω θερμίδες, ενώ προσαρμοζόμαστε γρήγορα στο να τρώμε μεγαλύτερες μερίδες και δεν νιώθουμε κορεσμό.

«Προσέξτε τι πίνετε»

Επίσης, τα μέλη της επιστημονικής ομάδας «Διατροφή» μας προτρέπουν:

1.      Διακόψτε ή περιορίστε την κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών. Με μέτρο το κρασί και η μπίρα, τα οποία λόγω της διουρητικής τους δράσης, αφυδατώνουν τον οργανισμό και προσφέρουν επιπλέον θερμίδες.

2.      Περιορίστε τα ανθρακούχα αναψυκτικά ποτά και αντικαταστήστε τα με νερό, τσάι, καφέ ή ποτά με τεχνητά γλυκαντικά. Τα ποτά με ζάχαρη, προσφέρουν παραπάνω θερμίδες στη διατροφή και δεν οδηγούν στην αίσθηση του κορεσμού ή της ικανοποίησης.

3.      Ξεδιψάστε, λοιπόν, με νερό και πιείτε ένα ποτήρι χυμό για τη γεύση και τη θρεπτική του αξία. Εξάλλου, τα ανθρακούχα αναψυκτικά σε καθημερινή και αυξημένη κατανάλωση μπορούν να βλάψουν, ενώ όσα περιέχουν ζάχαρη προκαλούν περισσότερη δίψα.

Περιορισμοί και απαγορεύσεις

Σ’ όλα αυτά, όμως, προστίθενται και ορισμένοι περιορισμοί και απαγορεύσεις, οι οποίες, σύμφωνα με τις κ.κ. Αντωνίου και Γούτα, είναι:

• Περιορίστε το αλάτι και αντικαταστήστε το στις σαλάτες και τα φαγητά με μπαχαρικά, ρίγανη, λεμόνι κλπ. Αποφύγετε τη μεγάλη κατανάλωση τροφών πλούσιων σε νάτριο, όπως αλλαντικά, ξηρά τυριά, παστά ή καπνιστά ψάρια, σάλτσες, κονσέρβες, αλμυρά μπισκότα κλπ., έτσι ώστε να βοηθήσετε την αποβολή της περίσσειας του νερού αυξάνοντας την κατανάλωση λαχανικών, φρούτων και άπαχων γαλακτοκομικών κυρίως γιαούρτης.
• Διατηρήστε μια ισορροπημένη δίαιτα. Δηλαδή, να περιλαμβάνετε στη διατροφή σας φρούτα και λαχανικά (τουλάχιστον 5 μερίδες την ημέρα), μη επεξεργασμένα τρόφιμα με περισσότερες ίνες, άπαχα κρέατα και γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλά σε λιπαρά. Το ψάρι, τα πουλερικά και τα όσπρια, θα πρέπει να βρίσκονται πιο συχνά στο πιάτο σας.
• Προσοχή στο λίπος. Το λίπος στη διατροφή θα πρέπει να προέρχεται κυρίως από το ελαιόλαδο και χρειάζεται περιορισμός του κορεσμένου λίπους, που περιέχεται κυρίως στα γλυκά, παγωτά, στο κόκκινο κρέας και γενικότερα στα τρόφιμα των fast food.
• Πίνετε 8-10 ποτήρια νερό ημερησίως, επειδή αυξάνει τη διούρηση, συμβάλλει στη διατήρηση της ισορροπίας των υγρών του σώματος, ενώ παράλληλα αυξάνεται η αποβολή τους μέσω των νεφρών.
• Δραστηριοποιηθείτε, χωρίς αυτό να σημαίνει αναγκαστικά ότι πρέπει να ιδρώνετε σ’ ένα γυμναστήριο. Η γυμναστική από μόνη της, δεν μπορεί να μειώσει το βάρος. Αν όμως επιλεγεί και εφαρμοστεί σωστά είναι ένα μεγάλο βοήθημα στις δίαιτες αδυνατίσματος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η γυμναστική είναι αποτελεσματική και ευνοϊκή στην οξυγόνωση των ιστών, ακόμη και αυτών π ου έχουν λίπος. Δεν χρειάζεται να ξεχάσουμε, ότι η άσκηση, ή κίνηση καίνε θερμίδες, που είναι και ο στόχος της δίαιτας αδυνατίσματος.

«Ενισχύστε το ανοσοποιητικό σας εν όψει χειμώνα»

Ο οργανισμός του ανθρώπου δέχεται πολλές επιθέσεις από διάφορους παθογόνους μικροοργανισμούς. Οι διακοπές μάς γεμίζουν τις μπαταρίες. Το ζήτημα είναι, όμως, να παραμείνουν γεμάτες για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Πώς θα το καταφέρουμε αυτό; Σύμφωνα με τα μέλη της επιστημονικής ομάδας «Διατροφή», καλύπτοντας τις ανάγκες του οργανισμού στις εξής βιταμίνες:

• Βιταμίνη Α: Η επιστροφή από τις διακοπές μας αφήνει κάποια προβληματάκια που μπορούν να αντιμετωπιστούν με τη διατροφή. Η πρόσληψη βιταμίνης Α βοηθά στην αναδόμηση των μαλλιών, του δέρματος και των νυχιών που έχουν ταλαιπωρηθεί από τον ήλιο και την ζέστη. Ο ρόλος της είναι σημαντικός για την άμυνα του οργανισμού, για το μεταβολισμό και την ανάπτυξη των κυττάρων. Έτσι, επιτυγχάνετε η άμυνα του αναπνευστικού.Πηγές βιταμίνης Α είναι: τα γαλακτοκομικά, τα αυγά, το συκώτι, τα ιχθυέλαια, τα ηπατέλαια, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα καρότα, οι ντομάτες, τα βερίκοκα, τα μάνγκο, τα ροδάκινα.
• Βιταμίνη C: Προάγει την υγεία του δέρματος, την επούλωση, βοηθά στην απορρόφηση σιδήρου, το σχηματισμό των δοντιών και των οστών, δημιουργεί ισχυρούς ιστούς και αιμοφόρα αγγεία. Με την κάλυψη των αναγκών σε βιταμίνη C υπάρχει μεγάλη αντίσταση σε λοιμώξεις και γρήγορη επούλωση των πληγών.Πηγές βιταμίνης C είναι: τα εσπεριδοειδή (λεμόνια, πορτοκάλια), οι φράουλες, η σταφίδα, οι φυσικοί χυμοί φρούτων, οι πιπεριές, οι πατάτες, οι ντομάτες, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά.
• Βιταμίνη Ε: Η βιταμίνη E βοηθά στην πήξη του αίματος, το μεταβολισμό των λιπών, την παραγωγή ορμονών του φύλου, καθώς και την επούλωση. Η κάλυψη των αναγκών σε βιταμίνη Ε βοηθά στην αποφυγή των διαταραχών της καρδιάς, τη βλάβη των μυών και ιστών. Πηγές βιταμίνης Ε είναι: τα αυγά, τα προϊόντα σόγιας, το φύτρο σίτου, τα φυτικά έλαια, τα πράσινα λαχανικά, οι ξηροί καρποί και οι σπόροι.
• Φολικό οξύ: Προστατεύει από την αναιμία, βοηθά στην ελάττωση του κινδύνου των ελλειμμάτων του νευρικού σωλήνος στο έμβρυο κι έτσι αποφεύγεται η παρουσία εμβρύου με αδυναμία του εγκεφάλου (ανεγκεφαλία) και της εμφάνισης δισχιδής ράχης.Πηγές φολικού οξέος είναι: το συκώτι, οι πατάτες, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, το ψωμί, τα εμπλουτισμένα δημητριακά προγεύματος.

«Εάν ακολουθηθούν οι οδηγίες αυτές, τότε θα υπάρξει ρύθμιση του βάρους και ενίσχυση της άμυνας του ανοσοποιητικού. Η επιτυχία λοιπόν είναι στα χέρια μας, αρκεί να υπάρχει θέληση και υπομονή», επισημαίνουν τα μέλη της επιστημονικής ομάδας «Διατροφή».

Πηγή: health.in.gr, ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αν κάνετε μια επίσκεψη σε ένα γυμναστήριο της γειτονιάς σας θα παρατηρήσετε ίσως περισσότερους άνδρες απ’ ότι γυναίκες να γυμνάζονται, να τρέχουν αρκετές ώρες στο διάδρομο, να σηκώνουν με μανία πολλά βάρη κοιτάζοντας ταυτόχρονα τον εαυτό τους ή μάλλον συγκεκριμένες περιοχές του σώματός τους στον καθρέφτη και ξεφυσώντας καταϊδρωμένοι στο τέλος της προσπάθειας να χαμογελάνε όλο καμάρι μόνοι τους, κοιτάζοντας στον καθρέφτη ή αν υπάρχει γνωστός που γυμνάζεται να στραφούν σε αυτόν να μοιραστούν το κατόρθωμά τους.

«Έτσι θέλουν οι γυναίκες τους άνδρες, μυώδεις και ‘μπρατσαράδες’, τραβά το βλέμμα τους», ενδεχομένως να σου απαντήσουν αν τους ρωτήσεις για ποιο λόγο γυμνάζονται τόσο εντατικά.

Τι γίνεται όμως όταν αντί για βάρη έχεις να σηκώσεις πολλά αρνητικά συναισθήματα και σκέψεις και τα οποία κρατάς καλά κρυμμένα μέσα σου γιατί ντρέπεσαι να μιλήσεις για αυτά; Ποιο είναι το όριο από εκεί που τραβάς τα μάτια πολλών γυναικών καταλήγεις να τραβάς κυρίως μίας .. της ανορεξίας;

Μύθοι αναφορικά με τις διατροφικές διαταραχές των ανδρών

Αν ρωτούσαμε ένα γνωστό μας να μας περιγράψει ή να μας δώσει την εικόνα που έχει στο μυαλό του για ένα άτομο με διατροφική διαταραχή θα ξεκινούσε κάπως έτσι «κοπέλα ή γυναίκα με …». Το πρώτο που επιλέγει είναι το φύλο – κοπέλα/γυναίκα.
Ίσως οι περισσότεροι να απαντούσαν κάπως έτσι καθώς θεωρούν ότι η διατροφική διαταραχή είναι καθαρά γυναικεία υπόθεση από την οποία οι άνδρες δεν κινδυνεύουν.

Οι ελάχιστες μελέτες που ερευνούν τις διατροφικές διαταραχές στον αντρικό πληθυσμό και αναφέρονται κυρίως σε στατιστικά δεδομένα δείχνουν μια άλλη πραγματικότητα.

Μιλώντας με νούμερα φαίνεται ότι, με βάση τα αποτελέσματα της μελέτης του Woodside από το τμήμα Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου του Τορόντο, περίπου ένα εκατομμύριο άνδρες (από τα οκτώ του συνολικού Αμερικανικού πληθυσμού) υποφέρουν από διατροφικές διαταραχές, ποσοστό μεγαλύτερο από τις έως τώρα εκτιμήσεις του Εθνικού Οργανισμού για την Ψυχογενή /Νευρογενή Ανορεξία και τις συναφείς διαταραχές [American Journal of Psychiatry, April, 2011].

Επίσης, τα δεδομένα από τη μελέτη της Ιατρικής σχολής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ σε 9.000 Αμερικανούς ενήλικες (2007) έδειξαν ότι από τους ενήλικες που αντιμετωπίζουν διατροφικές διαταραχές ποσοστό μεγαλύτερο από το 25% είναι άνδρες.

Παρόλα αυτά ακόμη και όταν υπάρχει κάποια υποψία ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά με το βάρος ή τη διατροφή τους οι άνδρες πολύ δύσκολα το παραδέχονται και ακόμη πιο σπάνια αναζητούν εξειδικευμένη υποστήριξη. Αυτό συμβαίνει ενδεχομένως διότι οι άνδρες έχουν μεγαλώσει με την αντίληψη ότι μπορούν μόνοι τους να έχουν τον έλεγχο και να τα καταφέρνουν χωρίς να ζητάνε βοήθεια (κάτι που κάνουν κυρίως οι γυναίκες).

Καθώς πολλοί από αυτούς δεν εκδηλώνουν τα συναισθήματά τους ενδεχομένως η διατροφική διαταραχή να είναι ένας τρόπος/μέσο να τα διαχειριστούν, ιδίως τα πιο δυσάρεστα. Ωστόσο, ακόμη και όταν αποφασίζουν να απευθυνθούν για βοήθεια δηλώνουν απογοήτευση καθώς οι ολοκληρωμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις είναι περιορισμένες και πολλοί θεραπευτές δεν είναι προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουν τέτοιες περιπτώσεις (διαφορετικές ανησυχίες και προσδοκίες αναφορικά με την εικόνα σώματος).

Η διατήρηση της μυϊκής μάζας (φαίνονται μυώδεις και πιο υγιείς) παρά την απώλεια κιλών είναι μια άλλη παράμετρος που εμποδίζει την αναγνώριση της διατροφικής διαταραχής στους άνδρες αλλά η απώλεια σε ιστό και μυ (σε αντίθεση με την απώλεια λίπους στις γυναίκες) τους θέτει σε μεγαλύτερο κίνδυνο.

Πώς να την αναγνωρίσετε – συμπτώματα

– υπεργυμναστική (και όχι εξαντλητική δίαιτα όπως οι γυναίκες)
– χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης και μειωμένη ερωτική/σεξουαλική επιθυμία [libido] (συχνά  παραβλέπεται – απαραίτητη η διερεύνησή τους)
–  αισθητή απώλεια βάρους ή διακύμανση στο μέγεθος
–  διαταραχή ηλεκτρολυτών
–  διαταραγμένη εικόνα σώματος – υπερβολική ενασχόληση με το σώμα, το βάρος, το σχήμα
–  κατάχρηση προϊόντων γράμμωσης, ενίσχυσης μυϊκής μάζας, ‘φουσκώματος’ (bulk up)
–  χρήση χαπιών αδυνατίσματος
–  αρνητική διάθεση, κούραση
–  τελειομανία
–  απομόνωση, περιορισμένες κοινωνικές συναναστροφές
– διατροφικά τελετουργικά, περιορισμός της ποσότητας ή αποφυγή συγκεκριμένων φαγητών (0% λιπαρά ή χορτοφαγία)
–  αποφυγή φαγητού με άλλους, συνήθως τρώει μόνος ή ισχυρίζεται ότι έχει φάει πριν
–  εκκαθαριστικές συμπεριφορές (εμετοί, χρήση καθαρτικών ή διουρητικών)
–  αδύναμα μαλλιά

Παρέμβαση

Το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση της διατροφικής διαταραχής είναι η αποδοχή της από το ίδιο το άτομο (καθώς το αρνούνται ή το κρύβουν επειδή ντρέπονται να μιλήσουν για αυτό).

Μια ολοκληρωμένη θεραπευτική παρέμβαση συνίσταται στη συνεισφορά ειδικών από διάφορους τομείς που θα δουλέψουν ως ομάδα (διεπιστημονική συνεργασία) και είναι:
α) Διατροφολόγος (εγγεγραμμένος),
β) Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής και οι δυο με εξειδίκευση στις διατροφικές διαταραχές,
γ) Ψυχίατρος για τη φαρμακευτική αγωγή αν χρειαστεί,
δ) Γιατρός πρωτοβάθμιας περίθαλψης για παρακολούθηση τυχόν ιατρικών επιπλοκών,
ε) Γυμναστής,
στ) Εναλλακτικός Θεραπευτής (χοροθεραπεία, δραματοθεραπεία – ανάλογα με τις ανάγκες του ατόμου).

Πιο συγκεκριμένα αναφορικά με την ψυχολογική παρέμβαση είναι σημαντικό ο θεραπευτής να έχει υπόψη του τις διαφορετικές εκφάνσεις της διαταραχής (που θα τον βοηθήσουν και διαγνωστικά) στους άνδρες καθώς και τη διερεύνηση των αναγκών τους για αυτό και είναι απαραίτητη κάποια εξειδίκευση στις διατροφικές διαταραχές.

Σύμφωνα με τον Δρ. A.E. Andersen (1990, σ.148-152) για να είναι αποτελεσματική η παρέμβαση ο θεραπευτής επικεντρώνεται σε τρία σημεία:
– να διερευνήσει την αιτία εμφάνισης της διατροφικής διαταραχής και του ρόλου που εξυπηρετεί αυτή στη ζωή του ασθενούς
–  να επενδύσει στη διεπιστημονική συνεργασία
–  να εφαρμόσει τις τεχνικές διαδοχικά σύμφωνα με τις ανάγκες του ασθενή ξεκινώντας με την υποστηρικτική ψυχοθεραπεία και την ψυχοεκπαίδευση, η οποία ακολουθείται από παρέμβαση σε γνωστικό-συμπεριφορικό επίπεδο, έπεται η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία και να τελειώσει με την υπαρξιακή ψυχοθεραπεία

Τη γνωστικο-συμπεριφορική προσέγγιση θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική καθώς όπως λέει «..είναι ουσιώδες στην αρχή να προσδιοριστούν οι δυσλειτουργικές σκέψεις/πεποιθήσεις που διαστρεβλώνουν μια ουδέτερη πληροφορία και οδηγούν σε επώδυνες συναισθηματικά επιπτώσεις και στη συνέχεια να αντιμετωπιστούν και να τροποποιηθούν αυτές οι σκέψεις ώστε να επιφέρουν θετικά συναισθήματα και πιο υγιείς συμπεριφορές..
Ενδεικτικά κάποιες διαστρεβλωμένες σκέψεις/πεποιθήσεις που χαρακτηρίζουν αρκετά άτομα με διατροφικές διαταραχές είναι η υπερεπένδυση στην εξωτερική εμφάνιση (λεπτή σιλουέτα) και στα οφέλη από αυτή, σκέψη ‘όλα ή τίποτα’, καταστροφολογία, μηχανισμοί άμυνας όπως, προβολή και εκλογίκευση.» (Andersen, 1990, σ.151).

Πηγές
Andersen, A.E. (1990).  Males with Eating Disorders [εκδοτικός οίκος]
http://www.caringonline.com
http://www.namedinc.org
http://princessa.hubpages.com/hub/Male-Anorexia