Οι διατροφικές διαταραχές αποτελούν έναν τρόπο προσαρμογής στην καθημερινότητα του ατόμου – έναν μηχανισμό που τον χρησιμοποιούν για να χειριστούν δύσκολες στιγμές και συναισθήματα που απορρέουν από αυτές ή για να επανακτήσουν κάποιον έλεγχο στη ζωή τους που νιώθουν πως τον έχουν χάσει.
Καταπίνοντας την τροφή το άτομο καταπίνει σκέψεις και συναισθήματα που δεν μπορεί ή δεν θέλει να εκφράσει.

Η ενασχόληση με την τροφή και το βάρος είναι απλά η κορυφή του παγόβουνου – σημασία έχει να δούμε και κάτω από αυτό τι υπάρχει που συνήθως είναι παράγοντες/στοιχεία όπως χαμηλή αυτοεκτίμηση ή έλλειψη αυτοαξίας. Εστιάζοντας στο φαγητό και στις θερμίδες το άτομο αποπροσανατολίζει το μυαλό του από αρνητικές σκέψεις ή μπλοκάρει/μονώνει δυσάρεστα συναισθήματα.

Το κοινό σημείο των Διατροφικών Διαταραχών είναι η διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος, η δυσαρέσκεια με το σχήμα και το μέγεθος του σώματος και η συνεχής ενασχόληση με το φαγητό [σε αντίθεση με τη διαταραγμένη διατροφική συμπεριφορά].

Η ψυχογενής ανορεξία έχει ως κύρια χαρακτηριστικά την αυτοεπιβαλλόμενη ασιτία, την εκτεταμένη απώλεια βάρους και τη διαστρεβλωμένη εικόνα του ατόμου για το σώμα του.

Εμφανίζεται συνήθως στην εφηβεία που, σύμφωνα με τον APA (1994), το 90-95% των ατόμων με Ψ.Α. είναι κορίτσια και γυναίκες χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν εμφανίζεται και στον ανδρικό πληθυσμό. Η έγκαιρη αναγνώριση είναι σημαντική καθώς αν το άτομο δεν ενταχθεί σε θεραπευτικό πρόγραμμα μπορεί να αποβεί μοιραία.

Για να διαγνωστεί ένα άτομο με τη συγκεκριμένη διαταραχή χρειάζεται να καλύπτει τα εξής κριτήρια:

1. Άρνηση του ατόμου να διατηρήσει το σωματικό του βάρος στο επίπεδο ή πάνω από το επίπεδο του ελάχιστου φυσιολογικού βάρους για την ηλικία και το ύψος του
2. Έντονος φόβος του ατόμου ότι θα αυξηθεί το βάρος του ή θα γίνει ‘παχύ’ ακόμα και όταν το βάρος του είναι κάτω από το κανονικό
3. Διαταραχή στον τρόπο με τον οποίο το άτομο βιώνει το σχήμα ή το βάρος, αυξημένη [αδικαιολόγητη] επίδραση του σχήματος ή του βάρους του σώματος στην αυτοαξιολόγηση, ή άρνηση της σοβαρότητας του υπάρχοντος χαμηλού σωματικού βάρους [πιστεύει ότι το βάρος του είναι υψηλότερο του φυσιολογικούa διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος]
4. Αμηνόρροια, σε γυναίκες που ήδη έχει εμφανιστεί έμμηνος ρύση, δηλαδή απουσία τουλάχιστον 3 διαδοχικών κύκλων έμμηνου ρύσης [σημειώνεται ως αμηνόρροια όταν η περίοδος της γυναίκας έρχεται μόνο έπειτα από χορήγηση ορμονών π.χ. οιστρογόνων]

Κατά τη διάρκεια του τρέχοντος επεισοδίου Ψ.Α., το άτομο δεν εμφανίζει συχνά/τακτικά υπερφαγικά επεισόδια ή καθαρτική συμπεριφορά [δηλαδή αυτοπροκαλούμενο εμετό, κακή χρήση καθαρτικών, διουρητικών ή ενεμάτων].

Ο περιοριστικός τύπος χαρακτηρίζεται από παρατεταμένη και αυστηρή αποχή από το φαγητό μέσω δίαιτας, νηστείας ή υπερβολικής άσκησης με στόχο την απώλεια βάρους. Τα άτομα που εκδηλώνουν ανορεξία περιοριστικού τύπου είναι συνήθως πιο εσωστρεφή και αρνούνται να παραδεχθούν ότι νιώθουν πείνα και άγχος.

Καθαρτικός τύπος / υπερφαγικά επεισόδια

Κατά τη διάρκεια του τρέχοντος επεισοδίου Ψ.Α., το άτομο εμφανίζει συχνά/τακτικά υπερφαγικά επεισόδια ή καθαρτική συμπεριφορά [δηλαδή αυτοπροκαλούμενο εμετό, κακή χρήση καθαρτικών, διουρητικών ή ενεμάτων].

Η καθαρτική συμπεριφορά με στόχο την απώλεια βάρους εκδηλώνεται μετά τα υπερφαγικά επεισόδια ή τη λήψη μικρών ποσοτήτων τροφής. Τα άτομα που εκδηλώνουν ανορεξία καθαρτικού/υπερφαγικού τύπου είναι συνήθως μεγαλύτερης ηλικίας σε σχέση με τα άτομα της ανορεξίας περιοριστικού τύπου – είναι πιο εξωστρεφή, παραδέχονται πως έχουν αυξημένη όρεξη και νιώθουν συχνά άγχος, κατάθλιψη και ενοχές. Είναι πιο πιθανό επίσης, να έχουν θέματα με τον έλεγχο των παρορμήσεων, να κάνουν χρήση και κατάχρηση αλκοόλ και ουσιών, να έχουν μεταβολές στη διάθεση τους και να έχουν ενεργή σεξουαλική ζωή.

Προτιμήσεις τροφών σε υπερφαγικό επεισόδιο μπορεί να αποτελούν γλυκά, σοκολάτες, μπισκότα, πατατάκια, ψωμί, πίτες, παγωτό οι οποίες καταναλώνονται γρήγορα. Συνήθως τα άτομα αναφέρουν ότι νιώθουν αηδία και ντροπή για τη συμπεριφορά τους για αυτό και τα πιο πολλά υπερφαγικά επεισόδια γίνονται κρυφά. Σταματά όταν νιώσει κορεσμό, δυσφορία και πόνο στην κοιλιά, όταν μπει κάποιος εκεί που τρώει και το διακόψει, αν προκαλέσει εμετό ή αν πάει να κοιμηθεί. Ο αυτοπροκαλούμενος εμετός είναι αρκετά συχνός ώστε το άτομο να μην πάρει βάρος, να ανακουφιστεί από τους πόνους στην κοιλιά και από τις ενοχές που νιώθει.

Σύνδεση ανάμεσα στον περιορισμό της τροφής και στα υπερφαγικά επεισόδια σημειώθηκε στο πείραμα της Μινεσότα (1950) με επικεφαλή τον Ancel Keys [The Minnesota starvation studies] έχοντας ιδιαίτερο ενδιαφέρον πως επηρέασε η ασιτία τη συμπεριφορά, τα συναισθήματα, τη σκέψη και την υγεία των συμμετεχόντων.

Τα άτομα με Ψ.Β. είναι πιο πιθανό να επισκεφθούν κάποιον ειδικό καθώς η Ψ.Β. είναι Εγώ-δυστονική το οποίο σημαίνει ότι το άτομο θέλει να διαχειριστεί αυτή τη δυσλειτουργική συμπεριφορά και να απαλλαγεί από αυτή.

Παρόλο που η βουλιμία εμφανίζεται πιο συχνά από την ανορεξία το γεγονός ότι τα περισσότερα άτομα με βουλιμία διατηρούν ένα φυσιολογικό ή λίγο πιο πάνω από το φυσιολογικό σωματικό βάρος εμποδίζει την έγκαιρη αναγνώρισή της. Η Ψ.Β. εμφανίζεται σε άτομα υπέρβαρα ή φυσιολογικού βάρους.

Κατά τη διάρκεια του τρέχοντος επεισοδίου Ψ.Β., το άτομο εμφανίζει συχνά/τακτικά καθαρτική συμπεριφορά [δηλαδή αυτοπροκαλούμενο εμετό, κακή χρήση καθαρτικών, διουρητικών ή ενεμάτων].

Μη Περιοριστικός τύπος- τύπος Μη Κάθαρσης

Κατά τη διάρκεια του τρέχοντος επεισοδίου Ψ.Β. το άτομο δεν εμφανίζει συχνά/τακτικά καθαρτική συμπεριφορά [δηλαδή αυτοπροκαλούμενο εμετό, κακή χρήση καθαρτικών, διουρητικών ή ενεμάτων] αλλά εκδηλώνει άλλες απρόσφορες αντισταθμιστικές συμπεριφορές όπως, η νηστεία ή η εκτεταμένη [ψυχαναγκαστική] σωματική δραστηριότητα/άσκηση.